بررسی سرنوشت شغلی دانش‌آموختگان دختر دانشگاه صنعتی شریف با تأکید بر نقشهای چندگانۀ بانوان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری الهیات، دانشیار گروه معارف اسلامی دانشگاه صنعتی شریف

2 کارشناس ارشد مدیریت کسب و کار، دانشگاه صنعتی مالک اشتر

3 دکتری ریاضی کاربردی، دانشگاه خواجه نصیر طوسی.

4 دانشجوی دکتری.

چکیده

هدف: هدف این پژوهش، بررسی سرنوشت شغلی بخشی از زنان جامعۀ استعدادهای برتر و ارائۀ تصویری از شرایط و فضای موجود اشتغال در بین بانوان نخبه بود. روش: تحقیق حاضر از گروه تحقیقات پیگیری و با توجه به تمرکز آن بر وضع موجود، پیمایشی است. ابزار پژوهش، پرسشنامۀ محقق‌ساخته و جامعۀ آماری آن، «دختران پذیرفته شده در دانشگاه صنعتی شریف در سال 1383» بود. یافته‌ها: کمی بیش از 57 درصد بانوان این نمونه شاغل بوده‌اند. عمده‌ترین عوامل اشاره‌شده برای عدم اشتغال بقیۀ این جامعه؛ تأهل، وجود فرزندان و نیز عدم تناسب مشاغل مرتبط با رشته، با شرایط خاص بانوان بود. رابطۀ بین دو متغیّر «تأهل» و «وضعیت اشتغال»، همچنین رابطۀ بین «وجود گزینه‌های اشتغال مناسب برای بانوان» و «رشتۀ تحصیلی» معنادار بود. نتیجه‌گیری: فضاهای شغلی موجود به طور عموم با نقشهای چندگانۀ بانوان در تعارض‌اند. چشم‌انداز شغلی بسیاری از رشته‌ها برای بانوان نامناسب است و بسیاری از دختران، به خصوص دختران نخبه، به علت نداشتن اطلاعات کافی از چشم‌انداز رشته‌ها، بهترین سالهای عمر خود را در رشته‌ای سرمایه‌گذاری می‌کنند که در آینده امکان بهره‌وری مناسب برای فرد و جامعه در آن بسیار کم است. لذا لازم است برای استفادۀ بهینه از سرمایۀ توانایی‌های بانوان نخبه در خانواده و نیز جامعه، آمایش جنسیتی و مدیریت جنسیتی در مدل پذیرش برخی رشته‌های دانشگاهی لحاظ شود.

کلیدواژه‌ها


  • احمدنیا، شیرین(1380). «برخی عوامل فرهنگی اجتماعی مؤثر بر مشارکت محدود زنان». نامۀ انجمن جامعه‌شناسی ایران، ش 4: 83-71.
  • آریانا،آزاده؛ زهرا دستیار و علی توسلی(1398). «نقش زنان کارآفرین در توسعه و تحول کشور؛ بررسی موردی استان هرمزگان». کارآفن، ش 46: 120-101.
  • آزاد ارمکی، تقی و امیر ملکی(1386). «تحلیل ارزشهای سنّتی و مدرن در سطوح خرد و کلان». نامۀ علوم اجتماعی، ش 30: 97-121.
  • آقایی، مجید؛ مهدیه رضاقلیزاده و فریده باقری(1392). «بررسی تأثیر سرمایۀ انسانی بر رشد اقتصادی در استانهای ایران». پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، ش 1: 44-21.
  • اسدزاده، احمد؛ نینا میرانی، فروغ قاضیخانی، نجمه اسمعیل درجانی و عطیه هنردوست(1396). «بررسی نقش اشتغال و تحصیل زنان بر رشد اقتصادی ایران». زن در توسعه و سیاست، ش 3: 381-359.
  • اعظم آزاده، منصوره(1386). «جهت‌گیری فرهنگی در قشربندی سنی». مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تربیت معلم، ش 4: 32-5.
  • بختیار نصرآبادی، حسنعلی و رضا نوروزی(1384). «بررسی وضعیت شغلی، آموزشی فارغ‌التحصیلان دانشگاهی در یک دوره ده ساله 1365-1375». مجله پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان، ش 19: 89-69.
  • براری، مرضیه و علیرضا محسنی تبریزی(1389). «تدقیق در پیامدهای اجتماعی تحصیلات عالی در زنان: زنان شهر تهران». تحقیقات زنان، ش 1.
  • بیگدلی، مژگان؛ محمدرضا کرامتی و عباس بازرگانی(1391). «بررسی رابطۀ بین رشتۀ تحصیلی با وضعیت اشتغال دانش‌آموختگان دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران». پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، ش 3: 111-131.
  • پورقاسم، ش.(1381). بررسی وضعیت و مشکلات اشتغال زنان دارای تحصیلات عالی جویای کار شهر تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشتۀ جامعه‌شناسی. تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
  • تبریزی، علیرضا(1383). «سنجش میزان فاتالیسم و رابطۀ آن با احساس کارامدی و احساس بی‌قدرتی سیاسی در بین زنان بالغ شهری کشور». نامه پژوهش فرهنگی، ش 9: 169-121.
  • ترابی، ف. و ر. شیدانی(1398). «بررسی عوامل مؤثر بر گرایش زنان 49-15 ساله ساکن شهر تهران به فرزندآوری کمتر». مطالعات زن و خانواده، ش ؟: 67-31.
  • تقوی، مهدی(1385). «تأثیر سرمایۀ انسانی بر رشد اقتصادی در ایران». پژوهشنامه اقتصادی، ش 3: 43-15.
  • جواهری، فریبا(1392). «بررسی تأثیرات افزایش تحصیلات دانشگاهی زنان در ایران با تکیه بر آینده‌پژوهی». شورای فرهنگی اجتماعی زنان.
  • چلبی، مسعود(1387). «بررسی جامعه‌شناسی عوامل مؤثر بر شادمانی در سطح خرد و کلان». جامعه‌شناسی ایران، ش 1-2.
  • حیدری، آرمان و حمیده دهقانی(1395). «واکاوی کیفیِ پیامدهای اشتغال زنان متأهل و بسترهای تعدیل‌کنندۀ آن(مورد مطالعه معلمان آموزش و پرورش شهر دلوار)». جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، ش 8: 103-73.
  • خادمی، عاطفه و زینب یاسری(1400). «فراتحلیل سیاستگذاری‏های جمهوری اسلا‏می ‏ایران در موضوع اشتغال زنان با تأکید بر تعادل کار و خانواده». زن در توسعه و سیاست، ش 1: 20-1.
  • خیری، یوسف(1385). «اشتغال زنان و پیامدهای آن». بانوان شیعه، ش 9.
  • رستگار خالد، امیر(1384). «گسترش نقشهای زنان در جهت حمایتهای شغلی- خانوادگی». جامعه‌شناسی ایران، ش 4: 126-165.
  • رمضانی باصری، عباس(1398). «بررسی تأثیر آموزش منابع انسانی بر توسعۀ فنّاوری و اقتصادی جوامع با تأکید بر جامعۀ ایران». راهبرد توسعه، ش ؟: 120-97.
  • زینگشیم، جیسون(1389). «طرح و گسترش نظریۀ هویت جهشی: تحول، تعدد، تجسد و عاملیت». ترجمۀ بهزاد و بهناز دوران. برگ فرهنگ، ش 22: 167-130.
  • سعیدی رضوانی، م.؛ م. محمدحسین‌زاده و ح. باغگلی(1388). «تحلیل سرنوشت شغلی دانش‌آموختگان رشته مهندسی دانشگاه فردوسی مشهد». کنفرانس آموزش مهندسی در 1404. تهران. 12-1.
  • سیاح، مونس(1397). نگرش سیستمی به اشتغال زنان. تهران: شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده.
  • شریعتمدار، آسیه؛ نورعلی فرخی و دینا رجایی قاضی‌لو(1400). «رضایت از زندگی و رضایت زناشویی برخاسته از تجارب زیستۀ زنان شاغل و خانه‌دار؛ یک مطالعۀ پدیدارشناسی». روان‌شناسی کاربردی، ش 57: 115-96.
  • صالحی، عمران(1385). «وضعیت اشتغال دانش‌آموختگان زن: مطالعه‌ای موردی». پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، ش 12: 60-41.
  • صدیق سروستانی، رحمت‌الله و عقیق دغاقله(1387). «مقایسه شهروندان معمولی و نخبگان جامعه در مورد عدالت اجتماعی». نامۀ علوم اجتماعی، ش 16: 47-23.
  • عسکری، روح‌اله؛ محمدرضا شیخی چمان، سمانه انتظاریان اردکانی و الهام میانکوهی(۱۳۹۹). «سرنوشت شغلی رشته مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی از دیدگاه دانش‌آموختگان دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد». راهبردهای مدیریت در نظام سلامت، ش 4: 305-295.
  • علیزاده، مرجان(1386). «نقش اشتغال زنان در توسعه». زن و فرهنگ، ش 5: 59-49.
  • علیزاده، علی؛ ابوالقاسم قوام و الهام اخلاقی باقوجری(1398). «بررسی وضعیت اشتغال دانش‌آموختگان گروه آموزشی زبان‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد». زبان‌شناسی و گویشهای خراسان، ش 21: 160-141.
  • فاتحی‌زاده، مریم؛ اعظم نقوی و مرضیه سلطانی(1386). «بررسی ارتباط بین حمایت اجتماعی و تعارض کار- خانواده زنان شاغل». مشاورۀ شغلی و سازمانی، ش 1: 133-١٢١.
  • فتحی‌پور، پری و صمد رسول‌زاده اقدم(1396). «بررسی تعارض کار، خانواده- کار در بین زنان شاغل در نهادهای دولتی شهر تبریز». مطالعات جامعه‌شناسی، ش 36: 48-31.
  • فکوهی، ناصر(1389). «چشم‌انداز فرهنگ عمومی و نظام دانشگاهی». مطالعات فرهنگی دانشگاه تهران، ش 21: 35-22.
  • کاغذچی، طاهره؛ گلناز کامرانی و منصوره سلیمانی(1383). «ارزیابی اشتغال زنان در رشته‌های فنی و مهندسی». آموزش مهندسی ایران، ش 24: 73-59.
  • کشاورز، خ.(1400). «بررسی نگاه دانشجویان دختر به بازار کار ایران». مجله بین‌المللی علوم انسانی، ش ؟: 83-۶۹.
  • گلابی، فاطمه(1393). «بررسی تأثیر تحصیلات زنان بر هویت آنان(مطالعه موردی شهر تبریز)». زنان و خانواده، ش 27: 83-112.
  • معروف‌پور، مینا؛ خدیجه سفیری، افسانه توسلی و ساسان ودیعه(1397). «ارائۀ الگوی تعارض هویتی زنان». زن و مطالعات خانواده، ش 38: 67-43.
  • ملکپور، علی و فواد محمدی(1392). «بررسی زمینه‌ها و موانع اشتغال فارغ‌التحصیلان دانشگاهی مقطع کارشناسی رشته‌های علوم انسانی شهرستان بیجار». کار و جامعه، ش 157: 37-24.
  • نصیری، معصومه(1382). «علل بازده توسعۀ اجتماعی در زنان ایران از منظر آموزش عالی و اشتغال». اولین همایش اشتغال و نظام آموزش عالی کشور.
  • Alqudah, D.M. (2020). “The Impact of Education and Training on the Performance”. Multi-Knowledge Electronic Comprehensive Journal for Education and Science Publications (MECSJ), 1-18.
  • Aryee, S. & V. Luk (1996). “Balancing two major parts of adult life experience work and family identity among dual earner couple’s human relations”. Studies sex roles Regression analysis families & family life dual career couples social research families & family life Employment.
  • Bishnoi, S.; P. Malik & P. Yadav (2020). “A Review of Effects of Working Mothers on Children’s Development”. Research trends in home science and extension, 43-56.
  • Gustave, S. (2007). “Gender equity interventions on access in a Sirlankan university”. The Open University of Sirlanka, 41-51.
  • Roxburgh, S. (1999). “Exploring the work and family relationship”. journal of family lssue Beverly Hillis.
  • Sieber Asm, D. (1974). Toward a theory of role accumulation. Bureau of applied social research Columbia university. American Sociological.
  • Szinovacz, M. (1977). “Role Allocation, Family Structure and Female Employment”. Journal of Marriage and the Family, 781-791.
  • Tomy, P. (2002). “Impact of women’s employment on family and marriage: A survey of literature”. Social Change, 47-57.
  • Aghaei, M.; M. Rezagholizadeh & F. Bagheri (2013). “The effect of human capital on economic growth: The case of Iran’s provinces”. IRPHE; 19(1): 21-44.
  • Ahmadnia, Shirin (2001). “Some socio-cultural factors affecting the limited participation of women”. Iranian Journal of Sociology (ISA), 4: 71-83.
  • Alizadeh, M (2007). “The Role of Women's Employment in Development”. Journal of Women and Culture, 5: 49-59.
  • Alizadeh, A.; A. Qavam & B.E. Akhlaqi (2019). “Survey of employment status of graduates of the Department of Linguistics, Ferdowsi University of Mashhad”. Journal of Khorasan Linguistics and Dialects, 21: 141-160.
  • Aryana, A.; Z. Dastyar & A. Tavasoli (2019). “Entrepreneur women’s role in the development and evolution of the country (Case Study: Hormozgan province)”. Karafan, 46: 101-120.
  • Asadzadeh, A.; N. Mirani, F. Ghazikhani, N. Esmail Darjani & A. Honardoust (2017). “Investigating the role of employment and education of women on economic growth in Iran: Gravitational search algorithm and Firefly algorithm approach”. Women in Development & Politics, 15(3): 359-381.
  • Askari, R.; M. Sheikhi Chaman, S. Entezarian Ardakani & E. Miankuhi (2020). “Career fate of health services management from the perspective of graduates of Shahid Sadoughi University of Medical Sciences in Yazd”. Quarterly Journal of Management Strategies in the Health System, 4: 295-305.
  • Azad Armaki, T. & A. Maleki (2007). “Analysis of traditional and modern values at micro and Macro Levels”. Social Science Letter, 30: 97-121.
  • Azam Azadeh, M. (2007). “Cultural orientation in Sunni stratification”. Social issues of Iran, 4: 5-32.
  • Bakhtiar Nasrabadi, H. & R. Norouzi (2005). “Study of job and educational status of university graduates in a ten-year period 1365-1375”. Journal of Humanities, University of Isfahan, 19: 69-89.
  • Barary, M. & A. Mohseni Tabrizi (2010). “Investigating the Social Consequences of Higher Education in Women: Women in Tehran”. Women's Research, 1.
  • Bigdeli, M.; M. Keramati & A. Bazargani (2012). “Study of the relationship between the field of study and the employment status of graduates of the Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran”. Quarterly Journal of Research and Planning in Higher Education, 3: 111-131.
  • Chalabi, M (2008). “Sociological study of factors affecting happiness at the micro and macro levels”. Sociology of Iran, 1-2.
  • Fakuhi, N. (2010). “Perspectives on Public Culture and the Academic System”. Journal of Cultural Studies, University of Tehran. 21: 22-35.
  • Fatehizadeh, M.; A. Naqvi & M. Soltani (2007). “Investigating the Relationship between Social Protection and Labor Conflict - Families of Working Women”. Job and organizational counseling, 1: 2-4.
  • Fathipour, P. & A.S. Rasoulzadeh (2017). “Study of work-family-work conflict among women working in government institutions in Tabriz. Sociological Studies, 36: 31-48.
  • Golabi, F. (2014). “Study of the effect of women's education on their identity (Case study of Tabriz)”. Journal of Women and Family, 27: 83-112.
  • Heidari, A. & H. Dehghani (2016). “Qualitative analysis of the employment outcomes of married women and its modifying contexts (studied by education teachers in Delvar)”. Sociology of Social Institutions, 8: 73-103.
  • Javaheri, F. (2013). “Study of the effects of increasing women's university education in Iran based on futures studies”. Women's Socio-Cultural Council.
  • Kaghizchi, T.; G. Kamrani & M. Soleimani (2004). “Evaluation of women's employment in technical and engineering fields”. Iranian Journal of Engineering Education, 24: 59-73.
  • Keshavarz, Kh. (2010). “Study of female students' views on the Iranian labor market”. International Journal of Humanities, 69-83.
  • Khademi, E. & Z. Yaseri (2021). “Meta-analysis of the policies of the Islamic Republic of Iran on the issue of women's employment with emphasis on work-family balance”. Women in Development and Politics, 1: 1-20.
  • Kheiri, U. (2006). “Women's Employment and Its Consequences”. Shiite women, 9.
  • Maroofpour, M.; Kh. Safiri, A. Tavassoli & A. Vadieh (2018). “Presenting a model of women's identity conflict”. Journal of Women and Family Studies, 38: 43-67.
  • Malekpour, A. & F. Mohammadi (2013). “Study of the fields and barriers to employment of undergraduate university graduates in the humanities of Bijar City”." Social, Economic, Scientific and Cultural Monthly of Work and Society, 157: 24-37.
  • Nasiri, M. (2003). “Causes of social development efficiency in Iranian women from the perspective of higher education and employment”. The first conference on employment and the higher education system of the country.
  • Pourqasem, Sh. (2002). Investigating the employment situation and problems of women with higher education seeking work in Tehran. Master Thesis in Sociology. Tehran: Tarbiat Modares University.
  • Rastegar Khalid, A. (2005). “Expanding Women's Maps for Job-Family Support”. Sociology of Iran, 4: 126-165.
  • Ramezani Baseri, A. (2019). “Study of the effect of human resource training on technological and economic development of societies with emphasis on Iranian society”. Journal of Development Strategy, 97-120.
  • Saeedi Rezvani, M.; M. Mohammad Hosseinzadeh & H. Baghgoli (2009). “Analysis of career destiny of engineering graduates of Ferdowsi University of Mashhad”. Engineering Education Conference in 1404. Tehran. 1-12.
  • Sayyah, M. (2018). A systemic approach to women's employment. Tehran: Women and Family Socio-Cultural Council.
  • Salehi, O. (2006). “Employment Status of Female Graduates: A Case Study”. Research and Planning in Higher Education, 12: 41-60.
  • Shariatmadar, A.; N. Farrokhi & D. Rajaei Ghazi Lu (2021). “Life Satisfaction and Marital Satisfaction from the Living Experiences of Working Women and Housewives: A Phenomenological Study”. Applied Psychology, 57: 96-115.
  • Siddiq Sarvestani, R. & A. Daghaqleh (2008). “Comparison of Ordinary Citizens and Elites of the Society on Social Justice”. Social Science Letters, 16: 23-47.
  • Tabrizi, Alireza (2004) “Measuring the rate of fatalism and its relationship with the feeling of efficiency and the feeling of political powerlessness among adult women in the country”. Cultural Research Letter, 9: 121-169.
  • Taqawi, M. (2006). “The Impact of Human Capital on Economic Growth in Iran”. Economic Research Journal, 3: 15-43.
  • Torabi, F. & R. Shidani (2019). “Study of factors affecting the tendency of women aged 15-49 living in Tehran to have fewer children”. Women and Family Studies, 31-67.
  • Zingshim, J. (2010). Behzad and Behnaz Doran: “Designing and Expanding the Theory of Mutant Identity: Transformation, Multiplicity, Incarnation and Operation”. Barg Culture, 22: 130-167.