بررسی تأثیر سبک زندگی اسلامی بر سلامت روانی با توجه به نقش تعدیل‌گری هوش معنوی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری مدیریت دولتی و استادیار گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور. تهران، ایران

2 کارشناس ارشد مدیریت منابع انسانی، دانشگاه پیام نور. تهران، ایران ،

چکیده

هدف: هدف این پژوهش، بررسی تأثیر سبک زندگی اسلامی بر سلامت روانی کارکنان با توجه به نقش تعدیل‌گری هوش معنوی بود. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی و همبستگی است. جامعة آماری، ۱۴۰ نفر ازکارکنان معاونت دانشجویی و فرهنگی دانشگاه علوم پزشکی مشهد بودند که با فرمول کوکران و به روش تصادفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه بود که در تدوین آن، از پرسشنامه‌های سبک زندگی اسلامی مهدی‌زاده(1396)، سلامت روانی کارکنان کیز(2002) و هوش معنوی هیلدبرانت(2011) بهره گرفته شد. روایی پرسشنامه با نظرخواهی از استادان و پایایی آن با محاسبة آلفای کرونباخ، تأیید شده است. برای تحلیل داده‌ها نیز از آمار توصیفی و استنباطی به کمک نرم‌افزار اسمارت پی.ال.اس استفاده شد. یافته‌ها: سبک زندگی اسلامی(با مؤلفه‌های عبادت، تعهد و فعال بودن) تأثیر مستقیم و معناداری بر سلامت روانی کارکنان دارد و هوش معنوی(با مؤلفه‌های تفکر انتقادی وجودی و تولید معنای شخصی) رابطة بین سبک زندگی اسلامی و سلامت روانی کارکنان را تعدیل می‌کند. نتیجه‌گیری: در سبک زندگی اسلامی، خدامحوری و حاکمیت ارزشهای اسلامی از مهم‌ترین معیارها به شمار می‌آیند. اگر اعتقادات، رفتارها و اخلاق افراد بر مبنای ارزشهای اسلامی و رهنمودهای قرآنی باشد، سلامت روانی در سازمان افزایش می‌یابد. تقویت هوش معنوی افراد در سازمان باعث ایجاد خودآگاهى، باورهای مثبت و هدفمندی می‌شود.
 

کلیدواژه‌ها


-      آذربایجانی، مسعود و مجتبی فیضی(1393). «سبک زندگی از منظر علاّمه طباطبایی». معرفت، سال بیست و سوم، ش 202: 49-31.

-      احدی، رقیه و جلال وهابی هماباد(1395). «بررسی رابطة سبک زندگی اسلامی، بهزیستی روانی، هوش معنوی با سلامت روان دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه». اولین کنفرانس بینالمللی پژوهشهای نوین در حوزة علوم تربیتی و روانشناسی و مطالعات اجتماعی ایران. قم.

-      افشانی، علیرضا؛ پویا رسولی‌نژاد، محمد کاویانی و حمیدرضا سمیعی(1393). «بررسی رابطة سبک زندگی اسلامی با سلامت اجتماعی مردم شهر یزد». مطالعات اسلام و روانشناسی، سال هشتم، ش 14: ۸۳-103.

-      بسطامی، بهزاد و سید حسین حسینی کارنامی(1397). «نظریۀ به‌گزینی، نقش و آثار آن در سبک زندگی اسلامی». مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، سال بیست و دوم، ش 1: 126-113.

-      بنیسی، پریناز(1397). «رابطة سکوت سازمانی و عدالت سازمانی با اشتیاق شغلی با میانجی‌گری سلامت روان در کارکنان آموزش و پرورش». رهبری و مدیریت آموزشی، سال دوازدهم، ش 2: 57-41.

-      تقی‌زاده طبری، مهدی و ابوالقاسم فلاح‌نژاد(1394). «سبک زندگی اسلامی و بهداشت روانی و جسمی». همایش ملی سبک زندگی اسلامی. بابلسر.

-       حسین‌زاده، علی؛ فریبرز صدیقی ارفعی، علی یزدخواستی و محمد نورمحمدی نجف‌آبادی(1395). «بررسی رابطة بین سبک زندگی اسلامی با سلامت روان و میزان تاب‌آوری دانشجویان دانشگاه کاشان». روان‌شناسی و دین، سال نهم، ش 1: 106-85.

-      خدابین، فرشته و رمضان جهانیان(1397). «تأثیر هوش معنوی در مدیریت آموزشی». مدیریت، حسابداری و اقتصاد، ش 2(1): ۱۷۹-186.

-      خطیبی، حسین و ابوالفضل ساجدی(1392). «مروری بر شاخصهای سبک زندگی اسلامی». معرفت، سال بیست و دوم، ش 185: 25-13.

-      دانشی لیسار، فاطمه و علی‌اکبر خسروی بابادی(1397). «بررسی رابطة بین هوش معنوی، ذهنیت فلسفی و باورهای دینی دانش‌آموزان دختر دورة متوسطه شهر تهران». پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، سال پانزدهم، ش 30: 173-163.

-      رستگار شه‌بندی، شبنم(1397). «پیش‌بینی مسئولیت‌پذیری بر اساس هوش معنوی با در نظر گرفتن نقش میانجی تاب‌آوری». جامعه‌شناسی آموزش و پرورش، سال نهم. ش 9: 94-79.

-      زردشتیان، شیرین؛ جواد کریمی و مریم حسینی(1397). «تبیین رابطة هوش معنوی و پرخاشگری با ملاحظة نقش میانجی تاب‌آوری در بین کنگ‌فو کاران آسیایی». مدیریت رفتارسازمانی در ورزش، دورة پنجم، ش 1: 62-56.

-      سلم‌آبادی، مجتبی؛ کیومرث فرح‌بخش، شادی ذوالفقاری و میثم صادقی(1394). «بررسی ارتباط سبک زندگی اسلامی با سلامت روان دانشجویان دانشگاه بیرجند». دین و سلامت، ش 3(1): ۱-10.

-      سهرابی، حمیدرضا و فرزانه عسکری طیبی(1397). «تأثیرات سبک زندگی اسلامی بر بهداشت روانی خانواده از منظر آیات و روایات اسلامی». سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، ش 3(1): ۴۳-51.

-      سهرابی، فرامرز(1387). «مبانی هوش معنوی». سلامت روان، سال اول، ش 1: 18-14.

-      سهرابی رنانی، مریم(1391). «مؤلفه‌های سبک زندگی در اسلام». طرح ولایت، سال اول، ش 6.

-      شریفی، احمدحسین(1391). «سبک زندگی به عنوان شاخصی برای ارزیابی سطح ایمان». معرفت فرهنگی- اجتماعی، سال سوم، ش 3: 62-49.

-      شفیعی، عباس(1393). «هوش معنوی و تأثیر آن بر سلامت روانی منابع انسانی سازمان». مطالعات اسلام و روانشناسی. سال هشتم، ش 14: 179-153.

-      قهرمانی، رؤیا و رؤیا نعمتی وناشی(1397). «رابطة جهت‌گیری مذهبی، هوش هیجانی و هوش معنوی با سلامت روانی در دانش‌آموزان دبیرستانی شهر کرج». پیشرفتهای نوین در علوم رفتاری، دورة سوم، ش 27: 62-45.

-      کریمی، حمید؛ رها زارعی و ناصر ولی‌زاده(1397). «اثر هوش هیجانی، هوش معنوی و سلامت روان برکاهش فرسودگی تحصیلی و افزایش عملکرد تحصیلی دانشجویان کشاورزی». پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی، ش 47: 155-139.

-      کلانتری، مهرداد؛ جواد یارعلی، حمیدطاهر نشاط‌دوست و حمیدرضا عریضی(1397). «نظام موضوعات و مفاهیم نظریه سبک زندگی اسلامی بر مبنای سیرة علوی با تأکید بر نهج‌البلاغه». پژوهشنامة سبک زندگی، سال چهارم، ش 7: 110-83.

-      مصباح، محمدتقی(1392). «سبک زندگی اسلامی؛ ضرورتها و کاستی‌ها». معرفت، سال بیست و دوم، ش 185: 12-5.

-      مهدی زاده، حمید؛ بوالهری، جعفر و محمد کاویانی ارانی (1396). «بررسی ویژگی های روان سنجی آزمون سبک زندگی اسلامی در نوجوانان دبیرستانی». دو فصلنامه مطالعات اسلام و روان شناسی، پیاپی ۲۱، پاییز و زمستان 1396، 34-7.

-      نورالهی ایرانپور، افسانه و حسین مطهری‌نژاد(1397). «بررسی رابطة سبک زندگی اسلامی و بهداشت روانی و جسمی». همایش بینالمللی روانشناسی و فرهنگ زندگی.

-      نورمحمدی نجف‌آبادی، محمد و فریبرز صدیقی ارفعی(1393). «بررسی نقش سبک زندگی اسلامی و تأثیر آن بر بهداشت روان انسان». کنگرة بینالمللی فرهنگ و اندیشة دینی. قم.

-      یازرلو، محمدتقی؛ مهرداد کلانتری و حسین‌علی مهرابی(1396). «اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر سلامت روان کارکنان نیروی انتظامی». طب انتظامی، ش 7(1): ۱۳-18.

-      یعقوب‌زاده، ابراهیم(1394). «بررسی رابطة سبک زندگی اسلامی و سلامت روان». اولین همایش ملی اسلام و سلامت روان. بندرعباس.

-        Amram, J. (2009). The Contribution of Emotional& Spiritual Intelligence to Effective Business Leadership. Institute of Transpersonal Psychology pal alto, California.

-           Burns, C.R.; S. Lagdon, D. Boyda & C. Armour (2016). "Interpersonal Polyvictimization and Mental Health in Males". Journal of Anxiety Disorders, 40: 75- 82.

-       Ettner, R. (2018). "Mental Health Evaluation for Gender Confirmation Surgery". Clinics in Plastic Surgery, 45(3): 307-311.

-       Giannone, D.A. & D. Kaplin (2017). "How Does Spiritual Intelligence Relate to Mental Health in a Western Sample?". Journal of Humanistic Psychology, November: 1-18.

-       Golmakani, Nahid; Fatemeh Rezaei & Seyed Reza Mazloum (2018). "The Relationship of Spiritual Intelligence and Religious Activities with Happiness of Midwives Working in Hospitals and Health Centers". Journal of Midwifery and Reproductive Health, 6(2): 1264-1272.

-       Hildebrant, L.S. (2011). Spiritual intelligence: Is it related to a leader's level of ethical development?, Capella University, Capella.

-       Keyes, Corey L. M. (2002). The Mental Health Continuum: From Languishing to Flourishing in Life. Journal of Health and Social Behavior, 43(2):207-22. 

-       Manchri, H.; A. Sanagoo, L. Jouybari, Z. Sabzi & S.Y. Jafari (2017). "The Relationship between Mental Health Status with Academic Performance and Demographic Factors among Students of University of Medical Sciences". Journal of Nursing and Midwifery Sciences, 4(1): 8-13.

-       Pant, N. & S.K. Srivastava (2019). "The Impact of Spiritual Intelligence, Gender and Educational Background on Mental Health among College Students". Journal of Religion and Health, 58(1):87-108.

-       Safa Chaleshtari, K.; T. Sharifi & M. Ghasemi Pirbalooti (2017). "A Study of the Effectiveness of Group Spiritual Intelligence Training on Self-Efficacy and Social Responsibility of Secondary School Girls in Shahrekord". Social Behavior Research & Health (SBRH), 1(2): 81-90.

-       Samartzis, L. & M.A. Talias (2020). "Assessing and Improving the Quality in Mental Health Services". Int. J. Environ. Res. Public Health, 17: 249.

-       Shateri, K.; A.A. Hayat & H. Jayervand (2019). "The Relationship between Mental Health and Spiritual Intelligence among Primary School Teachers". Int. J. School Health, 6(1).

-           Srivastava, Prem Shankar (2016). "Spiritual Intelligence: An Overview". International Journal of Multidisciplinary Research and Development, 3(3): 224-227.

-       Wahlbeck, K. (2015). "Public Mental Health: The Time is Ripe for Translation of Evidence into Practice". World Psychiatry, 14(1): 36-42.

-       Walker, M.J. (2006). "The Effects of Nurses’ Practicing of the HeartTouch Technique on Perceived Stress, Spiritual Well-Being, and Hardiness". Journal of Holistic Nursing, 24(3): 164-175.

-        Afshani, A.; P. Rasulinejad, K. Kavyani & H. Samiei (2014). "The Investigation into the Relationship between Islamic Life Style and Social Health among People of Yazd City". Studies in Islam and Psychology, 8(14): 83-103.

-       Ahadi, R. & J. Wahhabi Homabad (2016). "Study of the Relationship between Islamic Lifestyle, Psychological Well-Being, Spiritual Intelligence and Mental Health of Students". The 1rd International Conference on Advanced Research in the Field of Education, Psychology and Social Studies of Iran. Qom.

-       Azarbayjani, M. & M. Fayzi (2014). "Lifestyle from the Viewpoint of Allameh Tabatabaii". Maarefat, 23(7): 31-49.

-        Bastami, B. & S.H. Hoseini Karnami (2018). "Eclectic Theory and its Role and Effects on Islamic Life Style". Iranian Journal of the Knowledge Studies in The Islamic University (MotaleateMarefati Dar Daneshgah-E- Eslami), 22(1): 113-126.

-       Benisi, P. (2018). "The Relationship between Organizational Silence and Organizational Justice with Job Enthusiasm with the Mediating Role of Mental Health". Educational Leadership and Administration, 12(2): 41-57.

-       Daneshi Lisar, F. & A. Khosravi Babadi (2018). "The Relationship between Spiritual Intelligence, Philosophical and Religious Beliefs Mentality of High School Female Students in Tehran". Research in Curriculum Planning, 15(30): 163-173.

-       Hossein Zadeh, A.; F. Sedighi Arfa’I, A. Yazd Khasti & M. Noor Mohammadi Najaf Abadi (2016). "The Relationship of Islamic Lifestyle with Mental Health and Degree of Resilience among Kashan University Students". Psychology and Religion, 9(1): 85-106.

-       Kalantary, M.; J. Yarali, H. Neshatdoost & H. Oreyzi (2018). "The System of Subjects and Concepts of the Islamic Lifestyle Theory According to Imam Ali’s Line of Conduct (Highlighting his Nahju al-Balaghah)". Research Paper on Lifestyle, 4(7): 83-110.

-       Karimi, H.; R. Zarei & N. Valizadeh (2018). "Effects of Emotional Intelligence, Spiritual Intelligence, and Mental Health to Reduce Academic Burnout and to Boost Academic Performance of Agricultural Students". Agricultural Education Administration Research, 47: 139-155.

-       Khatibi, H. & A. Sajedi (2013). "Parameters of Islamic Lifestyle". Maarefat, 185: 13-25.

-       Khodabin, F. & R. Jahanian (2018). "The Effect of Spiritual Intelligence on Educational Management". Quarterly Journal of Management, Accounting and Economics, 2(1): 179-186.

-       Mahdizadeh, H.; bolhary, J. & Kavyani, M. (2018). "An Investigation into the Psychometric Characteristics of Islamic Lifestyle Test among the High School Adolescents". Studies in Islam and Psychology, 11(21): 7-34.

-       Misbah, M.T. (2009). "Islamic Lifestyle; Necessities and Shortcomings". Maarefat, 22(185): 5-12.

-       Noor Mohammadi Najaf Abadi, M. & F. Sedighi Arfaie (2014). "Examine the Role of Islamic Lifestyle and its Impact on Mental Health". International Congress on Culture and Religious. Qom.

-       Noorullahi Iranpour, A. & H. Motahhari Nejad (2018). "Investigating the Relationship between Islamic Lifestyle and Mental and Physical Health". International Congress of Psychology and Culture of Life.

-       Qahramani, R. & R. Nemati (2018). "The Relationship between Religious Orientation, Emotional Intelligence and Spiritual Intelligence with Mental Health". New Advances in Behavioral Sciences, 3(27): 45-62.

-       Rastegar Shahbandi, S. (2018). "Prediction of Responsibility based on Spiritual Intelligence". Considering the Intermediary Role of Resiliency, 9(9): 79-94.

-       Salmabadi M.; K. Farahbakhsh, S. Zolfaghari & M. Sadeghi (2015). "Evaluation of the Relationship between Islamic Lifestyle and Students’ Mental Health at Birjand University". J.R.H., 3(1): 1-10.

-       Shafiee, A. (2014). "The Effect of Spiritual Intelligence on the Mental Health of Human Resources in Organizations". Studies in Islam and Psychology, 8(14): 153-179.

-       Sharifi, A. (2012). "Lifestyle as an Indicator for Assessing the Level of Faith". Ma'rifat-i Farhangi Ejtemaii, 3(3): 49-62.

-       Sohrabi, F. (2008). "Fundamentals of Spiritual Intelligence". Mental Health, 1(1): 14-18.

-       Sohrabi, H. & F. Askari Tayebi (2018). "The Effects of Islamic Lifestyle on Family Mental Health from the Perspective of Islamic Verses and Traditions". Islamic Lifestyle with a Focus on Health, 3(1): 43-51.

-       Sohrabi Renani, M. (2012). "The Components of Islamic Lifestyle". Tarhe Velayat, 1(6).

-       Taghizadeh Tabari, M. & A. Fallahnejad (2015). "Islamic Lifestyle and Mental and Physical Health". National Conference on Islamic Lifestyle. Mazandaran: Babolsar.

-       Yazarloo M.; M. Kalantari & H. Mehrabi (2017). "Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy on Military Personnel Mental Health". J. Police Med, 7(1): 13-18.

-       Yaaghoobzadeh, E. (2015). "Evaluation of the Relationship between Islamic Lifestyle and Mental Health". First National Conference on Islam and Mental Health. Bandar Abbas.

-       Zardoshtian, S.; K. Karimi & M. Hosseini (2018). "Explain The Relationship Between Spiritual Intelligence and Aggression with Mediating Role of Resiliency in Between Asian Kung Fu Workers". Organizational Behavior Management in Sport Studies, 5(1): 55-62.