کاربست نوآوری اجتماعی برای افزایش مشارکت اجتماعی جهت نیل به مرجعیت علمی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری تخصصی سیاستگذاری علم و فنّاوری، استادیار گروه سیاستگذاری علم و فنّاوری، پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فنّاوری دانشگاه شهید بهشتی تهران.، ایران

2 دکتری تخصصی سیاستگذاری علم و فنّاوری، دانشگاه مازندران.

3 دکتری مدیریت فنّاوری، استادیار، گروه سیاستگذاری علم و فنّاوری، پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فنّاوری دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایران.

چکیده

هدف: پژوهش حاضر کوشیده است بسته‌ای از راهکارهای پیشنهادی مبتنی بر رویکرد نوآوری اجتماعی را به منظور بهبود مشارکت اجتماعی برای نیل به مرجعیت علم و فنّاوری متناسب با شرایط بومی ایران طراحی کند. روش: پس از استخراج مؤلفه‌های ناظر بر مرجعیت علمی و مشارکت اجتماعی از ادبیات دانشگاهی، بیانات رهبری و اسناد سیاستی، با استفاده از داده‌کاوی، تحلیل مضمون و دلفی فازی، تلاش شد بر اساس روش تحلیل گزینه‌های راهبردی موقعیت ارتباط میان مؤلفه‌های مورد اجماع خبرگان مشخص شود. سپس متناسب با مؤلفه‌های شناسایی‌شده به ارائۀ راهکارهای مبتنی بر رویکرد نوآوری اجتماعی پرداخته شد. یافته‌ها: 40 مؤلفه در قالب پنج بعد ناظر بر مفهوم مرجعیت علمی و 59 مؤلفه در قالب چهار بعد ناظر بر مفهوم مشارکت اجتماعی شناسایی و متناسب با آنها، 10 راهکار مبتنی بر نوآوری اجتماعی ارائه شد. نتیجه‌گیری: کاربست نوآوری اجتماعی به عنوان مجموعه فعالیتها و خدمات نوآورانه با انگیزۀ برآورده کردن یک نیاز اجتماعی که همانا بالا بردن سطح مشارکت اجتماعی برای دستیابی به مرجعیت علمی است، به نهادهای کلان کشور کمک خواهد کرد.

کلیدواژه‌ها


-       آذر، عادل؛ سعید نجفی توانا و حسین قربانی(1394). «نگاشت نقشۀ پایش فرایند کیفیت اقالم آماری مرکز آمار ایران با رویکرد تحلیل و توسعۀ گزینه‌های استراتژیک(سودا)». پژوهشهای مدیریت در ایران، ش 19(4): 20-1.

-       پوررضا، رسول(1390). «رسالت آموزش در کسب مرجعیت علمی از منظر نقشۀ جامع علمی کشور». اولین همایش ملی آموزش در ایران 1404. تهران: پژوهشکده سیاستگذاری علم، فنّاوری و صنعت.

-       خان‌محمدی، ‌هادی و مصباح‌الهدی باقری(1389). «طراحی مدل مفهومی نظام علمی جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر اندیشۀ مقام معظم رهبری». اندیشۀ مدیریت راهبردی، ش 4(1): 40-5.

-       ربانی خوراسگانی، علی؛ غلامرضا صدیق اورعی و مهدی خنده‌رو(1388). «بررسی سرمایۀ اجتماعی و عوامل مؤثر بر شکل‌گیری آن در سطح محله».علوم اجتماعی، ش 6(2): 149-119.

-       رودی، کمیل(1389). دانشگاه و مرجعیت علمی(با تأکید بر دانشگاه امام صادق). تهران: دانشگاه امام صادق.

-       ساروخانی، باقر و محمد امیرپناهی(1385). «رابطۀ ساخت قدرت در خانواده و مشارکت اجتماعی». زن در توسعه و سیاست، ش 4(3).

-       سفیری، خدیجه و رقیه تمیز(1390). «فراتحلیل مطالعات مشارکت اجتماعی». مطالعات توسعۀ اجتماعی ایران، ش 3(3): 132-123.

-       سفیری، خدیجه و مریم صادقی. (1388). مشارکت اجتماعی دانشجویان دختر دانشکده های علوم اجتماعی دانشگاههای شهر تهران.جامعه شناسی کاربردی, ش20(2):1-34.

-       سیاستهای ابلاغی علم و فنّاوری.(1393). ابلاغ سیاست‌های کلی «علم و فناوری»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای، 29/6/1393: قابل دسترس در: http://farsi.khamenei.ir/news-content?id=27599.

-       طالبی نژاد، محمدرضا.(۱۳۸۹). مشارکت شهروندی مهم ترین مولفه تغیییر رویکرد شهرداری از سازمانی خدماتی به نهادی اجتماعی بر اساس تحلیل دستاوردهای دو الگوی «شورایاری» و «مدیریت محله»، همایش جایگاه ورزش همگانی در سلامت و شادی شهروندان منطقه 2 شهر تهران.

-       عباسی قادی،مجتبی و شاه عصمت‌الله اف شاه‌نظر. (1393). بررسی شرایط آنومیک و مشارکت اجتماعی جوانان در دو جامعۀ ایران و تاجیکستان‌. بررسی مسائل اجتماعی ایران،ش 5(1): 156-141.

-       علی‌پور، پروین؛ محمدجواد زاهدی و ملیحه شیانی(1388). «اعتماد و مشارکت(بررسی رابطۀ بین اعتماد و مشارکت اجتماعی در شهر تهران)». مجله جامعه‌شناسی ایران، ش 10(2): 135-109.

-       عیوضی، محمد رحیم و غلامرضا کریمی. (1390). مشارکت اجتماعی زنان؛ رویکردی اسلامی. دو فصلنامه علمی پژوهشی دانش سیاسی، ش7(14)، 166-133.

-       فیاض، ایراندخت و زهرا افشارکهن(1390). «گذری بر بسترهای فرهنگی تحقق مرجعیت علمی در جهان». اولین همایش ملی آموزش در ایران 1404. تهران: پژوهشکده سیاستگذاری علم، فنّاوری و صنعت. قابل دسترس در: https://www.civilica.com/Paper-INCE01-INCE01_374.html

-       قانعی راد، سید محمدامین و ابوالفضل مرشدی(1390). «پیمایش فهم عمومی از علم و فنّاوری: مطالعۀ موردی شهروندان تهرانی». سیاست علم و فنّاوری، ش 3(3): 110-93.

-       قبادی، عبدالمجید(1385). «مرجعیت علمی با رویکرد اسلامی». روزنامه رسالت، 14 مرداد: 18. قابل دسترس در: http://www.magiran.com/npview.asp?ID=1163566

-       قمی، حبیب‌اله؛ علیرضا زادگان، ولی علیزاده، محمدتقی خدایاری و محمدعلی همتی(1390). «بررسی عوامل دستیابی به مرجعیت علمی از دیدگاه استادان دانشگاه علوم پزشکی تبریز». افق توسعۀ پزشکی، ش 4(3): 53-51.

-       گدازگر، محمدحسین و جلیل یاری(1384). «بررسی رابطۀ بین زبان و مشارکت اجتماعی در میان دانشجویان دانشکده علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه تبریز». جغرافیا و برنامه‌ریزی، ش 18: 238-215.

-       گلابی، فاطمه و فتانه حاجیلو(1391). «بررسی جامعه‌شناختی برخی عوامل مؤثر بر میزان مشارکت سیاسی زنان(مطالعۀ موردی استان آذربایجان شرقی)». مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، ش 1(1): 200-173.

-       گودرزی، غلامرضا و کمیل رودی(1390). «تبیین مرجعیت علمی برای نهادهای علمی کشور با رویکرد تئوری مفهوم‌سازی بنیادی». سیاست علم و فنّاوری، ش 4(2): 90-75.

-       موسوی، میرطاهر(1385). «مشارکت اجتماعی یکی از مؤلفه‌های سرمایۀ اجتماعی». رفاه اجتماعی، ش 6(23): 92-67.

-       مهدوی، سید محمدصادق و احسان رحمانی خلیلی(1387). «بررسی تأثیر دینداری بر مشارکت اجتماعی شهروندان تهرانی». پژوهشنامۀ علوم اجتماعی، ش 2(4): 30-5.

-       نظرپور، محمدنقی و مصطفی منتظری مقدم(1389). «سرمایۀ اجتماعی و توسعۀ اقتصادی؛ مطالعه‌ای دربارۀ مشارکت اجتماعی از منظر اسلام». اقتصاد اسلامی، ش 10(37): 88-57.

-        نوروزی، فیض‌الله و مهناز بختیاری(1388). «مشارکت اجتماعی و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن». راهبرد، ش 18(53): 269-249.

-       وحیدا، فریدون و محسن نیازی(1383). «تأملی در مورد رابطه بین ساختار خانواده و مشارکت اجتماعی در شهر کاشان». علوم اجتماعی، ش 6(23): 145-117.

-        Abbasi ghaderi , M. and  shahnazar , SH (2014). " Anomic conditions and social participation of youth in iran and tajikistan". Iran Sociology, 1(5): 141-156.
-        Alipour, P.; M. Zahedi & M. Shiani (2009). "Trust and Participation (Examining the Relationship between Trust and Social Participation in Tehran)". Iranian Sociology, 10(2): 109-135.

-        Ayvazi, M. and karimi, GH. (2011). "Women social participation ; an Islamic approach ". Policy knowledge , 7(14): 133-166.

-        Azar, A.; S. Najafi Tavana & H. Ghorbani (2015). "Mapping of Data Quality Process Monitoring Map in with SODA Approach (Case Study: Statistical Center of Iran)". Management Research in Iran, 19(4): 1-20.

-        Braha, J. (2015). "AAAS Communicating Science Program: Reflections on Evaluation". In: AGU Fall Meeting Abstracts.

-        Braun, V. & V. Clarke (2006). "Using Thematic Analysis in Psychology". Qualitative Research in Psychology, 3(2): 77-101.

-        Brosens, D.; L. De Donder, T. Vanwing, S. Dury & D. Verté (2014). "Lifelong Learning Programs in Prison: Influence of Social Networks on Participation". Procedia-Social and Behavioral Sciences, 116: 518-523.

-        Chalmers, D.J. (2012). Constructing the World. Oxford University Press.

-        Chen, H.T.; M. Chan & F.L. Lee (2016). "Social Media Use and Democratic Engagement: a Comparative Study of Hong Kong, Taiwan, and China". Chinese Journal of Communication, 9(4): 348-366.

-        Cicognani, E.; C. Pirini, C. Keyes, M. Joshanloo, R. Rostami & M. Nosratabadi (2008). "Social Participation, Sense of Community and Social Well Being: A Study on American, Italian and Iranian University Students". Social Indicators Research, 89(1): 97-112.

-        Corrigall-Brown, C. & R. Wilkes (2014). "Media Exposure and the Engaged Citizen: How the Media Shape Political Participation". The Social Science Journal, 51(3): 408-421.

-        Fayyaz, I. & Z. Afshar Kohan (2011). "Crossing Cultural Causes in the Realization of Scientific Authority in the World". First National Conference on Education in Iran 2025. Tehran: Science, Technology and Industry Policy Research Institute.

-        Godasgar, M. & J. Yari (2005). "The Relationship between Language and Social Participation among Students of Faculty of Humanities and Social Sciences of Tabriz University". Geography and Planning, 18: 238-215.

-        Ghanei Rad, M. & A. Morshedi (2011). "Survey of Public Understanding of Science and Technology; Pilot Study in Tehran". Science and Technology Policy, 3(3): 93-103.

-        Ghobadi, A. (2006). "Scientific Authority with an Islamic Approach". Resalat daily, May 5: 18. Available at: http://www.magiran.com/npview.asp?ID=1163566.

-        Golabi, F. & F. Hajiloo (2012). "Sociological Review of Political Participation Rate of Women and some of Social Factors Affecting It (Case Study in Eastern Azerbaijan Province)". Quarterly of Social Studies and Research in Iran, 1(1): 173-200.

-        Goodarzi, G. & K. Roudi (2011). "Interpretation of Scientific Authority for Educational Institutions by Applying Grounded Theory". Science and Technology Policy, 4(2): 75-90.

-        Khanmohammadi, H. & M. Bagheri (2010). "Designing the Conceptual Model of the Islamic Republic of Iran’s Scientific System on the Basis of the Supreme Leader’s Instructions". Strategic Management Thought, 4(1): 5-40.

-        Kim, Y. & H.T. Chen (2015). "Discussion Network Heterogeneity Matters: Examining a Moderated Mediation Model of Social Media Use and Civic Engagement". International Journal of Communication, 9: 22.

-        Lengwiler, M. (2008). "Participatory Approaches in Science and Technology: Historical Prigins and Current Practices in Critical Perspective". Science, Technology and HumanValues, 33(2): 186-200.

-        Mahdavi, S.M. & A. Rahmani Khalili (2008). "The Effect of Religiosity on Social Participation of Tehranian Citizens". Social Science Research Journal, 2(4): 5-30.

-        Mattisson, K.; C. Håkansson & K. Jakobsson (2015). "Relationships between Commuting and Social Capital among Men and Women in Southern Sweden". Environment and Behavior, 47(7): 734-753.

-        Mousavi, M.T. (2007). "Social Participation as a Component of Social Capital". Social Welfare. 6(23): 67-92.

-        Natarajan, L. (2013). "Socio-Spatial Learning: A Case Study of Community Knowledge in Participatory Spatial Planning". Progress in Planning, 111: 1-23.

-        Nazarpour, M.N. & M. Montazeri Moghaddam (2010). "". Islamic Economics. 10(37): 57-88.

-        Norouzi, F. & M. Bakhtiari (2009). "Social Participation and its Social Factors". Strategic Quarterly, 18(53): 249-269.

-        Nov, O.; O. Arazy & D. Anderson (2014). "Scientists@ Home: What Drives the Quantity and Quality of Online Citizen Science Participation?". PloS one, 9(4).

-        Pourreza, R. (2011). "The Mission of Education in the Field of Scientific Referent, from the Perspective of the Country's Comprehensive Scientific Map". First National Conference on Education in Iran 1404. Tehran: Institute of Policy, Science and Technology Policy.

-        Qomi, H.; A.S. Zadegan, V. Alizadeh, M. Khodayari & M. Hemati (2011). "Investigating the factors of access to scientific authority from the viewpoints of the professors of Tabriz University of Medical Sciences". Horizon of Medical Development, 4(3): 51-53.

-        Rabbani Khorasgani, G. Sediq Ourei & M. Laughter (2009). "An Investigation of Social Capital and Factors Affecting its Formation at the Neighborhood Level". Social Science Quarterly, 6(2): 119-149.

-        Rasanathan, K.; T. Posayanonda, M. Birmingham & V. Tangcharoensathien (2012). "Innovation and Participation for Healthy Public Policy: the First National Health Assembly in Thailand". Health Expectations, 15(1): 87-96.

-        Roudi, K. (2010). University and Scientific Authority (with Emphasis on Imam Sadegh University). Tehran: Imam Sadegh University.

-        Safiri, K. & R. Tamiz (2011). "The Meta-Analysis of the Social Participation Studies". Journal of Iranian Social Development Studies, 3(3): 123-132.

-        Sarokhani, B. & M. Amirpanahi (2006). "Power Structure in Family and Social Participation". Women in Development & Politics, 4(3).

-        Vogt, S., & Haas, A. (2015). The future of public participation in Germany: Empirical analyses of administration experts' assessmentsTechnological Forecasting and Social Change, 98: 157-173.

-        Wahida, F. & M. Niyazi (2004). "Reflections on the Relationship between Family Structure and Social Participation in Kashan". Social Sciences, 6(23): 117-145.

-        Zapf, W. (1989). "Übersozialeinnovationen". Soziale Welt, 40(H. 1/2): 170-183.