تدوین و تبیین مدل بلوغ سرمایۀ فکری در دانشگاههای ایرانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری رهبری رفتارانسانی، بین المللی ایالات متحده، دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشگده مدیریت، دانشگاه تهران

2 دکتری مدیریت دولتی، دانشگاه تهران، دانشیار. گروه مدیریت دولتی، دانشگده مدیریت، دانشگاه تهران.

3 دکتری مدیریت ارتباطات، اوهایو، استاد. گروه مدیریت دولتی، دانشگده مدیریت، دانشگاه تهران.

4 دانش آموخته مدیریت دولتی.

چکیده

هدف: هدف محققان در این پژوهش، تدوین و ارائۀ مدلی برای مدل بلوغ سرمایۀ فکری در دانشگاههای ایرانی بود. روش: روش تحقیق به صورت کیفی و مبتنی بر نظریه‌پردازی داده‌بنیاد است و گردآوری اطلاعات از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انجام شده است. تجزیه و تحلیل اطلاعات به روش استراوس و کوربین و مدل پارادایمی، نمونه‌گیری به روش نمونه‌گیری نظری با بهره‌مندی از تکنیکهای هدفمند و گلولة برفی است که بر مبنای آن، 29 مصاحبه با خبرگان صاحب صلاحیت صورت گرفت. یافته‌ها: دانشگاه ایرانی دارای میزانی از بلوغ‌یافتگی در خصوص سرمایه‌های فکری خود است. فشارهای محک‌زنی، تحول در اقتصاد دانشی، فشار محیط کسب‌و‌کار، مأموریت دانشگاههای نسل سوم و انگیزه‌های مدیریتی، انگیزه‌هایی‌اند که دانشگاه مبادرت به پیاده‌سازی و اجرای مدل بلوغ سرمایۀ فکری خود می‌کند. این مدل دارای 12 مؤلفه و پنج دامنه است. ابعاد ساختاری، هزینه‌های پیاده‌سازی، مدیریت عالی سازمان، جوّ سازمانی، ارزیابی، دانش و تجربۀ سازمانی و مقاومتهای درون‌سازمانی، متغیّرهای اثرگذار بر روند پیاده‌سازی مدل‌اند و می‌توانند سبب تسهیل یا ممانعت از اجرای موفق آن شوند. در صورت پیاده‌سازی مدل می‌توان انتظار توسعۀ شبکۀ تحقیق و توسعه، افزایش کارایی نظام آموزشی و پژوهشی، توسعۀ ساختار و تجاری‌سازی دانش را داشت. نتیجهگیری: بلوغ در سرمایه‌های فکری به منزلۀ الزامی مهم برای دانشگاههاست که می‌تواند زمینۀ لازم را در راستای بهبود عملکرد متناسب با نیازهای محیطی ایجاد کند.

کلیدواژه‌ها


منابع

-       خامنه، ا.(1386). «مقایسۀ تطبیقی بین مدلهای بلوغ مدیریت پروژه و انتخاب مدل بهینه جهت به کارگیری در شرکتهای با ساختار پیمانکاری عمومی». چهارمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت پروژه. تهران.

-       دانایی‌فرد، حسن؛ سید مهدی الوانی و عادل آذر(1395). روش‌شناسی پژوهش کیفی در مدیریت: رویکردی جامع. [بی‌جا]: صفار اشراقی.

-        Baumard, P. (2007). Organization Id the Fog in Moingeon. B. Organizational Learning and Competitive Advantage, London, Sage.

-        Becker, B. E., Huselid, M. A., & Ulrich, D. 2001. The HR scorecard. Cambridge: Harvard Business School.

-        Bontis, N. Assessing Knowledge Assets A Review of the Models Used to Measure Intellectual Capital, International Journal of Management Reviews,Vol. 3, No. 1, 2001, pp. 41-60.

-        Castellanos, A.R. &A. Rodrıguez (2004).“University R & D & T Capital: What Types of Knowledge Drive it?”.Journal of Intellectual Capital, Vol. 5, No. 3: 478-499.

-        Danaeifar, H., Alvani, M., Azar, A,. (2014), “Qualitative Research Methodology in Management: A Comprehensive Approach”, Saffar Publication. Tehran: Iran.

-        Dumay, J. (2016). “A Critical Reflection on the Future of Intellectual Capital: from Reporting to Disclosure”. Journal of Intellectual Capital, Vol. 17, No. 1: 168-184.

-        Gazor, H.; F. Kohkan; A. Kiarazm & H. Rastegari (2013). “Impact of Intellectual Capital on Performance in Audit Institutes”. Asian Journal of Finance & Accounting, 5 (1): 60-72.

-        Guthrie, J.;F. Ricceri & J. Dumay (2012).“Reflections and Projections: a Decade of Intellectual Capital Accounting Research”.British Accounting Review, Vol. 44, No. 2: 68-92.

-        Guthrie, J.;R. Petty, K. Yongvanich &F. Ricceri (2004).“Using Content Analysis as a Research Method to Inquire into Intellectual Capital Reporting”.Journal of Intellectual Capital, Vol. 5, No. 2: 282-293.

-        Hunter, L.;E. Webster &A. Wyatt (2005).“Measuring Intangible Capital: a Review of Current Practice”.Australian Accounting Review, Vol. 15, No. 2: 4-21.

-        Kempton, L.;J. Goddard, J. Edwards, F.B. Hegyi& S. Elena-Pérez (2013).Universities and Smart Specialisation. S3 Policy Brief Series No. 3, European Commission Joint Research Centre, Institute for Prospective Technological Studies.

-        Khameneh, A.(2007).“Comparative Comparison between Project Management Maturity Models and Optimal Model Selection”.4th International Conference on Project Management, Institute of Management and Development. Tehran: Iran.

-        Kong, E. &D. Prior (2008).“An Intellectual Capital Perspective of Competitive Advantage in Non-Profit Organizations”.International Journal Nonprofit Voluntary Sector Marketing, Vol. 13, No. 2: 119-128.

-        Kong, E. (2010).“Intellectual Capital and Non-Profit Organizations in the Knowledge Economy”.Journal of Intellectual Capital, Vol. 11, No. 2: 97-106.

-        Leitner,K-H. &C. Warden (2004).“Managing and Reporting Knowledge-Based Resources and Processes in Research Organizations: Specifics, Lessons Learned and Perspectives”.Management Accounting Research, Vol. 15: 33-51.

-        Lev, B. (2001).Intangibles: Management, Measurement, and Reporting. Brookings, Washington DC.

-        Mouritsen, J. (2006), “Problematising Intellectual Capital Research: Ostensive Versus Performative IC”.Accounting, Auditing and Accountability Journal, Vol. 19, No. 6: 820-841.

-        Ramirez Co´rcoles, Y.;J. Santos&A. Tejada Ponce (2011).“Intellectual Capital in Spanish Public Universities: Stakeholders’ Information Needs”.Journal of Intellectual Capital, Vol. 12, No. 3: 356-376.

-        Ramírez, Y. and Gordillo, S. (2014), "Recognition and measurement of intellectual capital in Spanish universities"Journal of Intellectual Capital, Vol. 15 No. 1, pp. 173-188.

-        Sanchez, M.P. &S. Elena (2006). "Intellectual Capital in Universities Improving Transparency and Internal". Journal of Intellectual Capital, Vol. 7, No. 4: 529-548.

-        Secundo, G.;A. Margherita, E., Elia & G. Passiante (2010).“Intangible Assets in Higher Education and Research: Mission, Performance or Both?”. Journal of Intellectual Capital, Vol. 11, No. 2: 140-157.

-               Sveiby, K.E. (2010).“Methods for Measuring Intangible Assets”.Available at: www.sveiby.com/portals/0/articles/IntangibleMethods.htm, accessed on April 5th, 2014.

-        Tan, H.P.;D. Plowman &P. Hancock (2008).“The Evolving Research on Intellectual Capital”.Journal of Intellectual Capital, Vol. 9, No. 4: 585-608.

-        Wu, H.Y.; J.K. Chen & I.S. Chen (2012).“Ways to Promote Valuable Innovation: Intellectual Capital Assessment for Higher Education System”.Qual Quant, Vol. 46: 1377-1391.