کشف، شناسایی و تحلیل شاخصهای ارزیابی سبکهای مدیریت اسلامی رویکرد تلفیقی کیفی و کمّی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری مدیریت؛ استاد دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه تهران، پردیس فارابی.

2 دکتری مدیریت؛ استادیار دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه پیام نور(نویسنده مسئول)/ نشانی: استان لرستان، بروجرد، دانشگاه پیام نور بروجرد

چکیده

هدف: هدف پژوهشگران این پژوهش، بررسی شاخصهای ارزیابی سبکهای اسلامی مدیریت بر اساس رویکرد کیفی و کمّی بوده است. روش: در گام نخست، با استفاده از ابزار‌های پژوهش کیفی نظیر فرا ترکیب، به تبیین و اکتشاف معیارهای تحقیق پرداخته شده و در گام دوم، برای ارزیابی عوامل و انتخاب مهم‌ترین شاخص اثرگذار بر سبک مدیریت، با استفاده از تکنیک تصمیم‌گیری چند‌شاخصۀ شانون، شاخصهای با اهمیت شناسایی و رتبه‌بندی شده‌اند. با توجه به هدف پژوهش، جامعۀ آماری پژوهش شامل کلیۀ دانشجویان دورۀ دکتری مدیریت صنعتی پردیس فارابی دانشگاه تهران است. در تحقیق حاضر به دلیل پیچیدگی ماتریس تصمیم طرح‌شده و برای اطمینان افراد جامعۀ مدّ نظر، هشت نمونه از جامعۀ آماری به صورت نمونه‌گیری نظری و گلوله برفی انتخاب شدند. یافته‌ها: در فاز فراترکیب، شاخص ارتباطات مقوله‌ای مهم در مدل ارزیابی سبکهای مدیریت اسلامی شناخته شده است. نتیجه‌گیری: معیار تقویت ارتباطات و افزایش تلاش و کوشش، دو معیاری‌اند که در رتبه‌بندی سبکهای اسلامی مدیریت، بالاترین ضریب اهمیت را دارند و معیار تعهد سازمانی و انگیزش دارای کمترین ضریب اهمیت است.

کلیدواژه‌ها


o           منابع
-       قرآن کریم(1368). تهران، خط عثمان طه، اسوه.

-       نهج‌البلاغه. محمد بن الحسین‌رضی(1379). ترجمۀ محمد دشتی. قم: مشرقین.

-       علی الاحمدی‌المیانجی (1386) . المواعظ‌‌العددیة تهذیب و اضافات لکتاب‌الاثنی‌عشریة. ترجمه  م‍ش‍ک‍ی‍ن‍ی‌ اردب‍ی‍ل‍ی‌، ع‍ل‍ی‌‏‫،‏ ‏ قم: انتشارات الهادی‏‫، چاپ هفتم، ۱۴۲۳ق.

-       کلینی، محمد بن یعقوب(۳۲۹ق).  ؛ اصول کافی ، ج.۲، چاپ دوم: ؛ ترجمه صادق حسن زاده : تهران: قائم آل محمد.

-       آمدی، عبدالواحد‌(1360). غررالحکم و دررالکلم. سید جلال‌الدین محدّث اُرمَوى. تهران: دانشگاه تهران.

-       آمدی، عبدالواحد‌(1378). غررالحکم و دررالکلم. ترجمۀ سید هاشم رسولی محلاتی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

-       ابراهیم‌خانی، بابک(1392). «مبانی وگسترۀ اخلاق اجتماعی از منظر قرآن و عترت». پایگاه مقالات علمی مدیریت.

-       اژدری، علیرضا(1389). «مدیریت در اسلام». پایگاه مقالات علمی مدیریت.

-       اسفیجانی، اعظم(1394). «شاخصهای ارزشیابی کیفیت در آموزش مجازی: فراترکیبی از رویکردها، معیارها و استانداردهای کیفیت». مجله مرکز مطالعات و توسعۀ آموزش پزشکی، دورۀ دوازدهم، ویژه‌نامه 1: 158-150.

-       افجه‌ای، سیدعلی‌اکبر(1377). مدیریت اسلامی. تهران: جهاد دانشگاهی.

-        الوانی، سید مهدی؛ علی‌اصغر پورعزت و ابوالقاسم سیّار(1388). «بررسی رابطۀ عدالت و تعهد سازمانی (مطالعه موردی: شرکت مهندسی و توسعۀ گاز ایران)». مدیریت منابع انسانی در صنعت نفت(مؤسسۀ مطالعات بین‌المللی انرژی)، ش 4: 30-6.

-       بردبار، غلامرضا؛ شیما ضرابی‌زاده و طاهر صالحی(1394). «ارائۀ الگوی حکمرانی خدا مدار». مدیریت اسلامی، دورۀ بیست و سوم، ش 2: 41-9.

-       بشارتی گیوی، سعید(۱۳۹۳). «سبکهای مدیریت و رهبری از دیدگاه اسلام». اولین کنفرانس ملی اقتصاد، مدیریت و فرهنگ ایرانی اسلامی.

-       محمد باقر المجلسی (1375) . بحار الأنوار . ،، محمدباقر بهبودی  ج 75: 121؛ انتشارات اسلامیه، چاپ 3

-       پورسعید، فرزاد(1384). «فراگیری و پایداری؛ اصول راهنمای تحقق عدالت اجتماعی در ایران 1404 هجری شمسی». مطالعات راهبردی، ش 32.

-       پیروز، علی‌آقا(1390). «رهبری در مدیریت اسلامی». اسلام و پژوهشهای مدیریتی، سال اول، ش 3: 116-91.

-       تولّایی، روح‌الله(1387). همایش ملی روش‌شناسی تحقیق در رهبری و مدیریت اسلامی. دانشگاه تهران. 20 خرداد.

-       تولّایی، روح‌الله و مریم حمیدزاده (1383). «ساختار قدرت و نظام اداری در مدینه». همایش ملی سیرۀ سیاسی پیامبر اعظم(ص). تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی و دانشگاه امام صادق(ع).

-       جوادی آملی، عبدالله(1391). مفاتیح الحیاه. تحقیق و تنظیم: محمدحسین فلاح‌زاده، یدالله مقدسی، سید کمال عمادی، محمود لطیفی و جعفر آریانی. قم: اسراء.

-       حقیقی، محمدعلی؛ ایمان احمدی و حمید رامین‌مهر(1388). «بررسی تأثیر عدالت سازمانی بر عملکرد کارکنان». مدیریت فرهنگ سازمانی، سال هفتم، ش 20: 101-79.

-       حمیدی‌زاده، محمدرضا(1378). «تبیین نقش پیش‌بینی و آینده‌نگری در نظام مدیریت اسلامی». مطالعات مدیریت، ش 20.

-       دانایی‌فرد، حسن و نونا مؤمنی(1387). «تئوری رهبری اثربخش از دیدگاه امام علی(ع)؛ استراتژی تئوری داده‌بنیاد متنی». پایگاه مقالات علمی مدیریت، مطالعات انقلاب اسلامی، دورۀ چهارم، ش 14: 110-75.

-       رستگار،علی(1384).  معنویت در سازمان،رساله دکترا، دانشگاه تهران.

-       سندگل، مرتضی؛ مجتبی بذرافشان مقدم، سید جواد قندیلی و رضوان حسینقلی‌زاده(1394). «مدیریت تعارض در آثار مدیریتی مبتنی بر دیدگاه اسلام». پژوهشنامۀ مدیریت تحول، سال هفتم، ش 13: 115-96.

-       سیوطی، جلال‌الدین(1401 ق). الجامع الصغیر فی احادیث البشیر النذیر. بیروت: دارالفکر.

-       شاه‌قلی، ریحانه و همکاران(1391). «تفکر صحیح و نگاه به آینده: مدیریت مشارکتی یک سیستم پویا برای توسعۀ مشارکت سازمانی». ترجمه تارا باقری و راضیه پورصوف. پایگاه مقالات علمی مدیریت.

-       شیخی‌نژاد، فاطمه و گلناز احمدی(1389). «مدیریت در پرتو معنویت». تدبیر، سال بیستم، ش 202.

-       فراهانی، مصطفی(1385). «مدیریت بر مبنای ارزشها». تدبیر، سال هفدهم، ش 175.

-       فشارکی، فرزاد و سعید صحّت(1395). «بررسی رابطۀ میان مدیریت منابع انسانی اسلامی و تعهد کارکنان با میانجی‌گری عدالت سازمانی الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی». دورۀ چهارم، ش 8: 72-47.

-       فقهی فرهمند، ناصر(1392). «اولویت‌بندی سبکهای مدیریت برای ارتقای عملکرد کارکنان سازمانهای خدماتی(مطالعه موردی: سازمانهای خدماتی شهر تبریز)». مدیریت بهره‌وری(فراسوی مدیریت)، دورۀ هفتم، ش 27: 112-91.

-       قبادی، اسماعیل(1378). اصول و مبانی مدیریت اسلامی. قم: فقه.

-       قربان‌نژاد، پریسا و احمد عیسی‌خانی(1392). «الگوی شایستگی مدیران بر اساس نهج‌البلاغه امام علی(ع)». مدیریت توسعه و تحول، دورۀ پنجم، ش 15: 22-17.

-        قوامی، سید صمصام‌الدین(1393). تأملی در تفسیر موضوعی قرآن کریم(دانش مدیریت در قرآن). قم: انتشارت حوزه و دانشگاه.

-       کاظمی،خدیجه(1383). مدیریت با تکیه بر معنویت،مجله تدبیر شماره 149: 79-80

-       کلینی، محمد بن یعقوب رازی(1365). الکافی. تهران: دار الکتب الاسلامیه.

-       متقی هندی، ابن حسام‌الدین الهدی‌(1419 ق). کنزالعمال فی سنن الاقوال و الافعال. بیروت: دارالکتب العلمیه.

-       مرزوقی، رحمت‌اله؛ جعفر ترک‌زاده و زینب پیروی‌نژاد(1394). «تدوین و اعتباریابی الگوی رهبری معنوی اسلامی در سازمان از منظر نهجالبلاغه»، پژوهشنامه نهجالبلاغه، دورۀ سوم، ش 12: 70-43.

-       مساح، هاجر؛ سید حمیدرضا عریضی سامانی، ابوالقاسم نوری و محسن گل‌پرور(1390). «ساخت و روانسنجی مقیاس مدیریت اسلامی». مطالعات اسلام و روانشناسی، دورۀ پنجم، ش 9: 130-105.

-       مشرف جوادی، محمدحسین(1378). اصول و متون مدیریت در اسلام. همدان: نور علم.

-       مقیمی، سید محمد. (1385). سازمان و مدیریت؛ رویکردی پژوهشی. تهران: ترمه.

-       نبوی، محمدحسن(1380). مدیریت اسلامی. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.

-       هاشمی، رکاوندی؛ سید مجتبی(1379). رهبری و مدیریت روابط انسانی و سازمانی در ایران، اسلام و غرب. [بی‌جا]: باطن.

-        Abbas, J. Ali (2009). “Islamic Perspectives on Leadership: a Model Indiana University of Pennsylvania, Indiana, Pennsylvania, USA”.International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management, 2 (2): 160-180.

-        Adzei, F. A., & Atinga, R. A. (2012). Motivation and retention of health workers in Ghana's district hospitals. Journal of health organization and management.

-        Afjeja, S.A.A. (1998). Islamic Management. Tehran: University Jihad Publications.

-               Ajdari, A.R. (2010). “Management in Islam”.Scientific Management Articles Database.

-        Alvani, S.M.; A.A. Pourazat &A. Sayyar (2009). “Investigating the Relationship between Justice and Organizational Commitment (Case Study: Iranian Gas Engineering and Development Company)”.Journal of Human Resources Management in Oil Industry (International Energy Studies Institute), Issue 4: 6-30.

-        Amedi, Abdul Wahed (1981).Ghorar al-Hekam and Dorar al-Kalam. Seyyed Jalaluddin Mohammad Hadas Ermou. Tehran: Tehran University Press.

-        Amedi, Abdul Wahed (1999).Ghorar al-Hekam and Dorar al-Kalam.Translated by Seyyed Hashim Rasouli Mahallati. Tehran: Islamic Culture Publication Office.

-        Atkinson, J. W. (1964). An introduction to motivation.

-        Bihar al-Anwar (1375). Mohammad Bagher al-Majlesi, Mohammad Bagher Behboodi 75: 121; Islamia Press, 3rd Edition

-        Bisharati Givi, S. (2014). “Management and Leadership Styles from an Islamic Perspective”.First National Conference on Iranian Islamic Economics, Management and Culture.

-        Bordbar, Gh.; Sh.Zarabizadeh& T. Salehi (2015). “Presenting the Pattern of God-Oriented Governance”.Islamic Management, 23(2): 9-41.

-        Brown, M. E., & Treviño, L. K. (2006). Ethical leadership: A review and future directions. The leadership quarterly, 17(6), 595-616.

-        Danaifred, H. & N. Momeni (2008). “The Effective Leadership Theory from Imam Ali's Viewpoint; Text-Based Data Theory Strategy”.Management Science Database, Islamic Revolution Studies, 4(14): 75-110.

-        Esfijani, A. (2015). “Quality Assessment Indicators in Virtual Education: Beyond Quality Approaches, Criteria and Standards”.Journal of Medical Education Development and Research Center, 12(1): 150-158.

-               Farahani, M. (2006).“Value Based Management”.Tadbir Monthly, 17th Year, No. 175.

-        Fesharaki, F. &S. Sehat (2016). “Investigating the Relationship between Islamic Human Resource Management and Personnel Commitment with Mediating Organizational Justice Iranian Islamic Progress Model”. Vol. 4, No. 8: 47-72.

-        FqhyFarahmand, N. (2013). “Prioritizing Management Styles to Improve Staff Performance of Service Organizations (Case Study: Tabriz City Service Organizations)”.Productivity Management (Beyond Management), 7(27): 91-112.

-        Galib Hussain, Mohammed; U.G.C, Emeritus Professor & Rector (2013). “Islamic Theory of Motivation Personality and Business Stress: Evidence from India, Islamiah College (Autonomous)”.Vaniyambadi, India, 5(1): 17-26.

-        Ghobadi, I. (1999). Principles and Principles of Islamic Management. Qom: Jurisprudence Publications.

-        Ghorbannejad, P. & A. IsaKhani (2013). “Managers Competency Model Based on Nahjol Balagheh Imam Ali (AS)”.Management of Development and Evolution, 5(15): 17-22.

-        Haghighi, M.A.; I. Ahmadi&H. Ramin Mehr (2009). “The Impact of Organizational Justice on Employee Performance”.Organizational Culture Management, 7(20):79-101.

-        Hamidizadeh, M.R. (1999). “Explaining the Role of Forecasting and Forecasting in Islamic Management System”.Management Studies Quarterly, No. 20.

-        Hashemi Rakavandi; S.M. (2000). Leadership and Management of Human and Organizational Relations in Iran, Islam and the West. Baten Publications.

-        Huitt, W. (2003). A systems model of human behavior. Educational Psychology Interactive.

-        Ibrahim Khani, B. (2013). “Fundamentals and Extensions of Social Ethics from the Viewpoint of the Qur'an and Attar”.Scientific Management Database.

-        Javadi Amoli, A. (2012). Mafatih Alihah. Islamic Hajj Research and Regulation Mohammad Hossein Fallahzadeh, Yadollah Moghaddasi, Seyyed Kamal Omadi, Mahmoud Latifi & Jafar Ariani. Qom: Isra.

-        Kazemi, Khadijeh (2004). Governance Based on Spirituality, Journal of Management No. 149: 79-80

-        Koleyni, Mohammad bin Ya'qub al-Razi (1986). Al-Kafi. Tehran: Dar-e-AqbalIslamiyya.

-        Kooij, J. J., Boonstra, A. M., Swinkels, S. H. N., Bekker, E. M., de Noord, I., & Buitelaar, J. K. (2008). Reliability, validity, and utility of instruments for self-report and informant report concerning symptoms of ADHD in adult patients. Journal of Attention Disorders.

-        Landy, F. J., & Becker, W. S. (1987). Motivation theory reconsidered. Research in organizational behavior.

-        Locke, E. A., & Latham, G. P. (2004). What should we do about motivation theory? Six recommendations for the twenty-first century. Academy of management review, 29(3), 388-403.

-        Margaret Francis, MSW, M. Phil, PGDCIM(2007).Effective Management, Qualified Social Worker & Counsellor.

-        Marzoughi, R.; J. Turkzadeh&Z. Pyrvynejad (2015). “Developing and Validating the Model of Islamic Spiritual Leadership in the Organization from the Perspective of Nahjol Balaghe”.Journal of Nahjol Balaghe, 3(12): 43-70.

-        Masah, H.; S.H.R. Arizi Samani, A.Nouri& M. Golparvar (2011). “Construction and Psychometrics of the Islamic Management Scale”.Studies in Islam and Psychology, 5(9): 105-130.

-        Moghimi, S.M. (2006). Organization and Management of Research Approach. Tehran: Terme.

-        Mottaqi Hindi, Ibn Hussam al-Din al-Hodia (1419 AH).Kanz of Al-A'm al-Sonan al-Aqwal and al-Aqal. Beirut: Dar al-Kutb al-Umayyah.

-        Musharraf Javadi, M.H. (1999). Principles and Management Texts in Islam. Hamedan: Noor Alam Publications.

-        Nabavi, M.H. (2001). Islamic Management. Qom: Islamic Advertising Office of Qom Seminary.

-        Nahavandi, A., & Malekzadeh, A. R., 1999.“. Organizational Behavior–The Person”, Pentice Hall Inc, New Jersey, USA.

-        Nahj al-Balagha. M.H. Razi (2000).Translated by Mohammad Dashti. Qom: Mashreqin Publications.

-        Ogunrin, F. O., Ogunrin, O., & Akerele, A. (2007). Motivating Nigerian doctors for improved health care delivery. International Journal of Health Care Quality Assurance.

-        Pinder, C. C. (1984). Work motivation: Theory, issues, and applications. Scott Foresman & Co.

-        Pirouz; A.A. (2011). “Leadership in Islamic Management”.Islam and Managerial Research, 1(3): 91-116.

-        Pour Saeed, F. (2005). “Learning and Sustainability; The Principles of Guiding Social Justice in Iran 1404 AH”.Strategic Studies Quarterly, No. 32.

-        Qawami, S.S. (2014). Reflection on Thematic Interpretation of the Holy Qur'an (Management Knowledge in the Qur'an). Qom: Field and University Publishing.

-               Rastegar, Ali (2005). Spirituality in Organization, Doctoral Thesis, University of Tehran.

-        Sanadgol, M.;M. Bazrafshan Moghaddam, S.J. Ghandili& R. Hossein Gholizadeh (2015). “Conflict Management in Managerial Works Based on Islamic View”. Transition Management Research Journal, Seventh Year, No. 13:96-115.

-               Shah Gholi, R. &et al. (2012). Correct Thinking and Looking to the Future: Collaborative Management: A Dynamic System for Developing Organizational Partnerships”. Tara Bagheri Translation& Razieh Porsov.Management Science Database.

-        Sheikhinejad, F. & G. Ahmadi (2010). “Management in the Light of Spirituality”.Tadbir Monthly, 20th Year, No. 202.

-        Sufficient principles (ah). Klein, Mohammad bin Ya'qub, vol.1, 2nd edition: 1 Translated by Sadegh Hassanzadeh: Tehran: Ghaem Al Mohammad.

-        Suwati, Jalaluddin (1401). Al-Jamie al-Sighir fi Hadith al-Bashir al-Nader. Beirut: Dar al-Fakir.

-               Tavalaee, R. &M. Hamidzadeh (2004). “Structure of Power and Administrative System in Medina”.National Conference of the Political Prophet of the Supreme Prophet (PBUH). Institute for Cultural and Social Studies and Imam Sadiq University.

-        Tavalaee, R. (2008). National Conference on Research Methodology in Islamic Leadership and Management. University of Tehran.

-        The Holy Quran (1989). Tehran: Osman Taha Line, Osave Publications.

-        The standard form of cleansing and additions to the syllable. );). Ali al-Ahmadi al-Mianji Translated by Mushkineni Ardebili, Ali, Qom: Al-Hadi Publications, 7th Edition, 7 AH.

-        Wirawani,Binti Kamarulzaman (2012).“Theories of Motivation from Western and Islamic Perspectives: A Theoretical Framework”. Electronic Copy available at: http://ssrn.com/abstract=2232841.