شناسایی و اولویت‌بندی مؤلفه‌های اخلاق حرفه‌ای اعضای هیئت علمی دانشگاه پیام نور استان آذربایجان شرقی بر اساس آموزه‌های اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکترای مدیریت دولتی، هیات علمی گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

هدف: هدف تحقیق حاضر شناسایی و اولویت‌بندی مؤلفه‌های اخلاق حرفه‌ای اعضای هیئت علمی دانشگاه پیام نور بر اساس آموزه‌های اسلامی بوده است. روش: روش این پژوهش از نوع کیفی-کمّی است. جامعۀ آماری تحقیق حاضر تمامی دانشجویان واحدها و مراکز دانشگاه پیام نور استان آذربایجان شرقی است. حجم نمونه با استفاده از جدول مورگان، 384 نفر برآورد شده است. ابزار جمع‌آوری اطلاعات در این پژوهش، پرسشنامۀ محقق‌ساختهای است که پس از سنجش روایی و پایایی آن در اختیار نمونۀ آماری قرار گرفت. یافته‌ها: با بررسی متون و منابع اسلامی، به ویژه آیات قرآنی و نهج‌البلاغه، مؤلفه‌های سی‌گانۀ اخلاق‌ حرفه‌ای استخراج شد. نتیجه‌گیری: از دیدگاه دانشجویان، میانگین هر یک از مؤلفه‌های اخلاق حرفه‌ای در بین اعضای هیئت علمی دانشگاه پیام نور استان آذربایجان شرقی بالاتر از حد متوسط است. از بین مؤلفه‌های سی‌گانۀ اخلاق حرفه‌ای، به ترتیب: «خدامحوری اساتید» و «پرهیز از داشتن هرگونه روابط شخصی نزدیک با دانشجویان»، بیشترین و کمترین امتیاز را در بین اعضای هیئت علمی دانشگاه پیام نور استان آذربایجان شرقی کسب کرده‌اند.

کلیدواژه‌ها


-       قرآن کریم. ترجمۀ مکارم شیرازی.

-       نهج‌البلاغه. ترجمه علی دشتی(1383). قم: مؤسسۀ فرهنگی تحقیقاتی امیرالمؤمنین.

-       احسانی، محمد، (1379). «تربیت سیاسی کارگزاران در مدرسۀ امام علی (ع)». معرفت، ش 39.

-       ابدی­مهر، بهجت (1384). «اخلاق حرفه­ای (ویژة اعضای هیئت علمی)». دفتر مطالعات و آموزش نیروی انسانی . دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز. ویرایش اول. 3 .

-       اسگندری، کریم و علی کریم‌زاده(1393). «شناسایی مؤلفه‌های اخلاق حرفهای مدیران از دیدگاه اسلام، قرآن و حضرت علی(ع)». سومین همایش بین‌المللی فرهنگ غدیر الگوی مدیریت جهادی. تبریز: دانشگاه تبریز.

-       الوانی، سید مهدی(1383). «اخلاقیات و مدیریت به سوی نظام اخلاقیات یکپارچه در سازمان». مطالعات مدیریت بهبود و تحول، ش 42-41، 12-1.

-       امیری، علی‌نقی؛ محمد همتی و مهدی مبینی(1389). «اخلاق حرفه‌ای ضرورتی برای سازمان». معرفت اخلاقی، ش 4: 159-137.

-       انصاری، منوچهر؛ احد حسینی، حسین رحمانی پوشانلوئی و سارا سیفی(1391). «تأثیر رعایت اصول اخلاق حرفه‌ای کارکنان بر وفاداری مشتریان بانکها». اخلاق در علوم و فنّاوری، ش 3: 74-63.

-       باقری، حسین؛ محمد صالحی و محمد حاجی‌زاده(1389). «اخلاق حرفه‌ای در مدیریت». پژوهش‌نامۀ اخلاق، ش 8-7: 28-9.

-       برهانی، فریبا؛ فاطمه الحانی، عیسی محمدی و عباس عباس‌زاده(1390). «درک دانشجویان پرستاری از موانع کسب اخلاق حرفه‌ای: یک تحقیق کیفی». گامهای توسعه در آموزش پزشکی، دورۀ هشتم، ش 1: 80-67.

-       بوذرجمهری، فتح‌اله؛ مهسا منصوریان، یاسمن هرندی و حسین بوذرجمهری(1392). «ارزیابی اخلاق حرفه‌ای اساتید دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد از دیدگاه دانشجویان این دانشگاه». مرکز مطالعات و توسعۀ آموزش علوم پزشکی یزد، دورۀ هشتم، ش 3: 52-44.

-       بورقانی فراهانی، سهیلا(1391). «اخلاق حرفه‌ای». اصلاح و تربیت، ش 125.

-       بورقانی فراهانی، سهیلا و مصطفی رضایی(1394). «اخلاق حرفه‌ای در سازمانهای رسانه‌ای». نشریه کتاب مهر، دورۀ پانزدهم، ش 16: 128-108.

-       بیک‌زاد، جعفر؛ علیرضا حسین‌پور سنبلی و محمد صادقی(1389). «اخلاق حرفه‌ای». کار و جامعه، ش 126-125: 10-4.

-       چاووشی، سیدکاظم(1390). «بررسی رویکردهای نظری به مدیریت اسلامی». پژوهشهای میان‌رشته‌ای قرآن کریم، ش 2.

-       حاجی‌پور، سمیه و سلیم کریمی تکلو(1394). «اخلاق کاربردی؛ تجزیه و تحلیل بنیادی هوش معنوی و اخلاق حرفه‌ای مدیران و کارکنان». اخلاق، دورۀ پنجم، ش 19: 222-185.

-     حجازی، رضوان و جنت مسافری(1391). «رابطۀ جنسیت با اخلاق حرفه‌ای در جامعۀ دانشگاهی و حرفۀ حسابداری». اخلاق در علوم و فنّاوری، دورۀ هفتم، ش 1: 47-40.

-       حسینی لیلا(1390). «اخلاق حرفه‌ای در آموزه‌های اسلامی». کار و جامعه، ش 136.

-       ساجدی، اکبر و علی نعمتی(1391). «تبلیغات بازرگانی در بستر اخلاق حرفه‌ای». پژوهش‌نامه اخلاق، ش 15: 76-57.

-       سرمدی، محمدرضا و عذرا شالباف(1386). «اخلاق حرفه‌ای در مدیریت کیفیت فراگیر». اخلاق در علوم فنّاوری، سال دوم، ش پاییز-زمستان: 110-99.

-       سلاجقه، آزیتا و ثنا صفری(1394). «رابطۀ اخلاق حرفه‌ای با عملکرد استادان دانشگاه». اخلاق در علوم و فنّاوری، دورۀ دهم، ش 3: 110-103.

-       سنجری مهناز، فرزانه زاهدی، مریم اعلاء و همکاران(1390). «آیین اخلاق پرستاری ایران». مجله ایرانی اخلاق و تاریخ پزشکی، دورۀ پنجم، ش 1: 28-17.

-       شاه‌علی، مهرزاد علی رشیدپور، اسماعیل کاووسی و علی‌اکبر اعتباریان(1394). «الگوی پیاده‌سازی اخلاق حرفه‌ای در سازمانهای ایران». مدیریت شهری، دورۀ چهاردهم، ش 39: 405-393.

-       شیخ ذکریایی، ندا و فروزان آتش‌زاده شوریده(1394). «رابطۀ اخلاق حرفه‌ای و تعهد سازمانی در اساتید دانشگاه علوم پزشکی کردستان». نشریۀ دانشکده پرستاری و مامایی، دورۀ بیست و پنجم، ش 91: 30-21.

-       صالحی امیری، سیدرضا؛ جعفر رحمانی و علی باقی نصرآبادی(1391). «ضرورت اخلاق حرفه‌ای در سازمانها». پژوهشهای اخلاقی، ش 10-9: 172-155.

-       عاملی، منیژه(1388). «رویکرد نظری به دانش اخلاق حرفه‌ای». پژوهش‌نامۀ اخلاق، ش 4.

-       فرامرز قراملکی، احد(1382). اخلاق حرفه‌ای. قم: مجنون.

-       فرامرز قراملکی، احد(1381). «اخلاق حرفه‌ای در مدیریت علوی». پژوهشهای اجتماعی اسلامی، ش 33-32.

-       فرامرز قراملکی، احد(1387). درآمدی بر اخلاق حرفه‌ای. تهران: سرآمد.

-       فرامرز قراملکی، احد(1387). سازمانهای اخلاقی در کسب و کار. قم: مجنون، چ سوم.

-       فرامرز قراملکی، احد و زینب سالاری(1388). اخلاق در سازمانهای مردم‌نهاد. تهران: مرکز امور زنان و خانواده نهاد ریاست جمهوری.

-       فرمهینی فراهانی، محسن و لیلا بهنام جام(1391). «بررسی میزان رعایت مؤلفه‌های اخلاق حرفه‌ای آموزش در اعضای هیئت علمی دانشگاه شاهد». اخلاق در علوم و فنّاوری، دورۀ هفتم، ش 1: 57-48.

-       قدیمی، فرزاد(1392). بررسی تأثیر اخلاق حرفه‌ای مدیران بر مسئولیت‌پذیری آنان در سازمان تأمین اجتماعی استان آذربایجان شرقی. پروژۀ کارشناسی به راهنمایی کریم اسگندری. اسکو: دانشگاه پیام نور.

-       قنبری، سیروس؛ محمدرضا اردلان، رقیه بهشتی راد و وحید سلطانزاده(1394). «اخلاق حرفه‌ای اعضای هیئت علمی و رابطۀ آن با کیفیت آموزش عالی». اخلاق در علوم و فنّاوری، دورۀ دهم، ش 2: 50-40.

-       کرم‌پوریان، آرزو؛ بهزاد ایمنی و پرویز ترک‌زبان(1392). «بررسی نگرش به اخلاق حرفه‌ای در اعضای هیئت علمی دانشکده دندانپزشکی همدان در سال 1391». تحقیق در علوم دندانپزشکی، دورۀ دهم، ش 1: 51-43.

-       کریم‌زاده، علی(1393). شناسایی مؤلفه‌های اخلاق حرفهای مدیران از دیدگاه اسلام و بررسی آن در بین مدیران سازمان تأمین اجتماعی تبریز. پایان‌نامۀ کارشناسی مدیریت بازرگانی. به راهنمایی کریم اسگندری. اسکو: دانشگاه پیام نور.

-       مصباحی، مریم و عباس عباس‌زاده(1392). «الگوی سیستمی اخلاق حرفه‌ای در آموزش عالی(تحقیق کیفی)». اخلاق زیستی، دورۀ سوم، ش 10: 33-11.

-       نجارزادگان، فتح‏الله(1388). «توحیدگرایی و اخلاق حرفه‌ای». پژوهش‌نامۀ اخلاق، ش 4.

-       واثق رحیم‌پرور، سیده فاطمه؛ لیلا نصیریانی، تهمینه فرج‌خدا و ناصر بحرانی(1393). «میزان رعایت کدهای اخلاق حرفه‌ای در ماماهای مراکز بهداشتی- درمانی شهر تهران در سال 1392». مجله ایرانی اخلاق و تاریخ پزشکی، دورۀ هفتم، ش 2: 46-36.

-       ونوس، داور و جمال خانی جزنی(1380). «اصول اخلاق بازرگانی در اسلام». دانش و توسعه، ش 13: 60-43.

-       یوسفی محله، ابراهیم(1387). «پیرامون اخلاق حرفه‌ای»، کانون وکلا، ش 203-202.

-       Holy Quran. Translation of Makarem Shirazi.

-       Nahj Al-Balaghah. Translation of Ali Dashti (2004). Qom: Amiralmomenin Cultural Research Institute.

-       Alvani, Seyyed Mehdi (2004). "Ethics and Management toward Integrated Ethics in Organization". Journal of Improvement and Management Management Studies, No 41-42: 1-12.

-       Ameli, Manije (2009). "Theoretical Approach to Professional Ethics". Ethics Journal, No. 4.

-       Amiri, Ali Naghi; Mohammad Hemati & Mehdi Mobini (2010), "Professional Necessity for the Organization". Quarterly Journal of Ethics, 4: 137-159.

-       Ansari, Manouchehr; Ahad Hosseini, Hossein Rahmani Pushanluei & Sara Seifi (2012). "The Effect of Observing the Professional Ethics of Employees on Loyalty of Customers in Banks". Journal of Ethics in Science and Technology, No. 3: 63-74.

-       Bagheri, Hossein; Mohammad Salehi & Mohammad Hajizadeh (2010). "Professional Ethics in Management". Journal of Ethics, 7: 9-28.

-       Bekzad, Jafar; Alireza Hosseinpour Sanboli & Mohammad Sadeghi (2010). "Professional Ethics". Quarterly Journal of Work and Society, 125-126: 4-10.

-       Borhani, Fariba; Fatemeh Alhani, Issa Mohammadi & Abbas Abbaszadeh (2011). "Understanding Nursing Students from Obstacles to Professionalism: A Qualitative Research". Two Quarterly Plans for Development of Medical Education, Vol. 8, No. 1: 67-80.

-       Bourghani Farahani, Soheila & Mostafa Rezaei (2015). "Professional Ethics in Media Organizations". Journal of Mehr Books, Vol. 15, Issue 16: 108-128.

-       Bourghani Farahani, Soheila (2012). "Professional Ethics". Journal of Refinement, No. 125.

-       Bouzarjemahari, Fathollah; Mahsa Mansourian, Yasman Harandi & Hossein Bouzarjemahari (2013). "Evaluation of the Professional Ethics of Faculty Members of Yazd Shahid Sadoughi University of Medical Sciences from the Students' Point of View". Journal of Rehabilitation and Development of Medical Education in Yazd, Vol. 8, No. 3: 44-52.

-       Campbell. E. & D. Thiessen (2010). Perspectives on the Ethical Bases of Moral Agency in Teaching. University Toronto Canada, Information Eric.

-       Chavoshi, Seyyed Kazem (2011). "Review of Theoretical Approaches to Islamic Management". Interdisciplinary Studies of the Holy Qur'an, No. 2.

-       Dehghani, Ali; Fatemeh Radbah, and Ali Mohammad Parvinian Nasab, Sura Khaki, Morteza Shamsi Zadeh & Mehdi Bairami Jam (2015). "Observance of Professional Ethics Criteria from Nurses and Patients' Perspectives". Journal of Comprehensive Nursing & Midwifery Negar (Journal of Gilan Province Nursing and Midwifery Faculties), , Vol. 25, Issue 78: 64-72.

-       Ehsani, Mohammad (2000). "Political Education in Brotherhood at Imam Ali School (AS)". Marefat Monthly, No. 39.

-       Esgandari, Karim & Ali Karimzadeh (2014). "Identifying the Components of Professional Ethics of Managers from the Point of View of Islam, Quran and Imam Ali (AS)". Third International Conference of Ghadir Culture, Jihadist Management Pattern. Tabriz: Tabriz University.

-       Faramarz Gharamaleki, Ahad (2002). "Professional Ethics in Alawi Management". Journal of Islamic Social Studies, No. 32-33.

-       Faramarz Gharamaleki, Ahad (2008). A Profit on Professional Ethics. Tehran: Saraamad Publication.

-       Faramarz Gharmaleki, Ahad & Zainab Salari (2009). Ethics in People's Organizations. Tehran: Publications Center for Women and Family Affairs, Presidential Administration.

-       Faramarz Gharmaleki, Ahad (2008). Ethical Organizations in Business. Qom: Majnoon Publication, Third Edition.

-       Faramarz Gharmamaki, Ahad (2003). Professional Ethics. Qom: Majnon Publishing.

-       Farmahini Farahani, Mohsen & Leila Behnam Jam (2012). "The Study of the Observance of the Components of the Professional Ethics of Education in the Faculty Members of Shahed University". Journal of Ethics in Science and Technology, Vol. 7, Issue 1: 48-57.

-       Ghadimi, Farzad (2013). The Effect of Professional Ethics of Managers on Their Responsibility in the Social Security Organization of East Azarbaijan. Bachelor's Project, by Karim Esgandari. Osko: Payam Noor University.

-       Ghanbari, Sirous; Mohammad Reza Ardalan, Roghayeh Beheshti Rad & Vahid Soltanzadeh (2015). "Professional Ethics of Faculty Members and Their Relationship to the Quality of Higher Education". Journal of Ethics in Science and Technology, Vol. 10, No. 2: 40-50.

-       Hajipour, Somayeh & Salim Karimi Takloo (2015). "Applied Ethics; Fundamental Analysis of Spiritual Intelligence and Professional Ethics of Managers and Employees". Ethical Journal, Vol. 5, Issue 19: 185-222.

-       Hejazi, Rezvan & Janat Mosaferi (2012). "The Relationship of Gender to Professional Ethics in Academic Society and Accountancy". Journal of Ethics in Science and Technology, Vol. 7, Issue 1: 40-47.

-       Hosseini, Layla (2011). "Professional Ethics in Islamic Teachings". Journal of Work and Society, No. 136.

-       Karam Pourian, Arezou; Behzad Imani & Parviz Turk Zaban (2013). "An Attitude to Professional Ethics in Faculty Members of Hamedan Dental School in 2012". Quarterly Journal of Research in Dentistry, Vol. 10, No. 1: 43-51.

-       Karimzadeh, Ali (2014). Identification of the Components of Professional Ethics of the Manager from the Point of View of Islam and its Review among the Managers of the Tabriz Social Security Organization. Bachelor's Project. Directed by Karim Esgandari. Osko: Payame Noor University.

-       Kogi Naidoo (2012). Maintaining Ethical Standards in Higher Education Teaching and Research Practice: A case Study, Massey University. Palmerston North, New Zealand

-       Loupool, M. & B. Solomon (2010). Ethics: A Model Curriculum for Teaching Professional Issues in University Speech- Language Pathology and Audiology Programs. Purdue University West Lafayette.

-       Marie-Anne Mundy; Lori Kupczynski, Joanetta D. Ellis & Robina L. Salgado (2009). "Setting the Standard for Faculty Professional Development in Higher Education". Journal of Academic and Business Ethics.

-       Mcneal, G. (2009). "Organizational Culture". Professional Ethics and Guantanamo, Unit State; 42: 125-147.

-       Mesbahi, Maryam & Abbas Abbaszadeh (2013). "The Systemic Model of Professional Ethics in Higher Education (Qualitative Research)". Journal of Biomedical Ethics, Vol. 3, Issue 10: 11-33.

-       Murray & Others (2007). Ethical Principles in University Teaching. University of Manitoba.

-       Najarzadegan, Fathollah (2009). "Monotheism and Professional Ethics". Ethics Research, No. 4.

-       Rubenstein, S. (2010). Professional Ethics Report. Advancing Science, Serving, Society.

-       Sajedi, Akbar & Ali Nemati (2012). "Commercial Advertising in the Field of Professional Ethics". Journal of Ethics, No. 15: 57-76.

-       Salajegha, Azita & Sana Safari (2015). "The Relationship of Professional Ethics with the Performance of University Professors". Journal of Ethics in Science and Technology, Vol. 10, No. 3: 103-110.

-       Salehi Amiri, Seyed Reza; Jafar Rahmani & Ali Baghi Nasrabadi (2012). "The Necessity of Professional Ethics in Organizations". Quarterly Journal of Ethics, No. 9-10: 155-172.

-       Sanjari, Mahnaz; Farzaneh Zahedi, Maryam Ala & et al. (2011). "Iranian Nursing Ethics". Iranian Journal of Ethics and Medical History, Vol. 5, No. 1: 17-28.

-       Sarmadi, Mohammad Reza & Ozra Shalaf (2007). "Professional Ethics in Total Quality Management". Journal of Ethics in Technology Science, Second Year, Autumn-Winter: 99-110.

-       Shahali, Mehrzad; Ali Rashidpour, Ismail Kavousi & Ali Akbar Etibarian (2015). "A Model for the Implementation of Professional Ethics in Iranian Organizations". Quarterly Journal of Urban Management, Vol. 14, No. 39: 393-405.

-       Sheikh Zakariaei, Neda & Forouzan Atashzadeh Shoorideh (2015). "The Relationship between Professional Ethics and Organizational Commitment among Faculty Members of Kurdistan University of Medical Sciences". Journal of the Faculty of Nursing and Midwifery, Vol. 25, No. 91: 21-30.

-       Vasegh Rahimparvar, Seyyedeh Fatemeh; Leila Nasiriani, Tahmineh Faraj Khoda & Naser Bahrani (2014). "The Observation of Professional Ethics Codes for Midwives in Tehran Health Centers in 2013", Iranian Journal of Ethics and Medical History, Vol. 7, No 2: 36-46.

-       Venus, Davar & Jamal Khani Jazani (2001). "The Principles of Business Ethics in Islam". Knowledge and Development Quarterly, No. 13: 43-60.

-       William, G. Hill IV. & Dorothy D. Zinsmeister (2004). Becoming an Ethical Teacher (P. 125-132).

-       Yousefi Mahallah, Ibrahim (2008). "On Professional Ethics". Lawyers' Association, No. 202-203.