تدوین الگوی مؤلفه‌های مؤثر بر تحقق دانشگاه‌پژوهی در دانشگاه‌ اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای مدیریت آموزش عالی و استادیار گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانشجوی دکتری مدیریت آموزش عالی، دانشکده مدیریت دانشگاه خوارزمی

چکیده

هدف: هدف مطالعۀ پیش رو، شناسایی و تحلیل مؤلفه‌های مؤثر و ارائۀ الگوی تحقق دانشگاه‌پژوهی در دانشگاه اسلامی بوده است. روش: در این پژوهش به واسطۀ ماهیت و هدف آن، از روش ترکیبی از نوع اکتشافی، بر مبنای طرح تدوین ابزار در دو بخش کیفی و کمّی استفاده شده است. در بخش کیفی، از نظریۀ داده‌بنیاد و از طریق مطالعۀ مبانی نظری، تحقیقات پیشین، مستندات مربوط و مصاحبۀ نیمه‌ساختمند با 12 نفر از صاحب‌نظران این حوزه در داخل و خارج از دانشگاه، با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و به شیوۀ گلوله برفی بهره گرفته شد. یافته‌ها: ابتدا 47 مؤلفه از طریق فرایند کدگذاری باز، شناسایی و سپس، کدهای اولیه بر اساس وجوه تمایز و تشابه و از طریق فرایند کدگذاری محوری و انتخابی، در قالب شش مؤلفۀ اصلی(فرهنگ دانشگاهی، مدیریتی ساختاری، علمی حرفه‌ای، مالی اعتباری، قانونی حقوقی و فنّاوری اطلاعات) مفهوم‌سازی و الگوی مؤلفه‌های مؤثر بر تحقق دانشگاه‌پژوهی در دانشگاه اسلامی، تبیین شد. در بخش کمّی، مؤلفه‌های اصلی، زیرمؤلفه‌های شناسایی‌شده و الگوی تدوین‌شده، از طریق بررسی دیدگاه 225 نفر از اعضای هیئت علمی و مدیران و کارشناسان دانشگاه علامه طباطبایی، با بهره‌گیری از روشهای تحلیل عاملی تأییدی و معادلات ساختاری، اعتباریابی و تأیید شد. نتیجه‌‌گیری: یافته‌های پژوهش حاضر، بیانگر تأیید مؤلفه‌های اصلی و زیرمؤلفه‌های شناسایی شده و همچنین الگوی مؤلفه‌های مؤثر بر تحقق دانشگاه‌پژوهی در دانشگاه اسلامی است. همچنین، بررسی برازندگی مدل با بهره‌‌گیری از تحلیل عاملی تأییدی، نشانگر برازش مطلوب الگوی تدوین شده است.

کلیدواژه‌ها


-       زارع، مریم؛ علی‌اکبر امین بیدختی و محمدعلی نعمتی(1389). الزامات تحقق دانشگاه‌پژوهی در دانشگاههای دولتی شهر تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه سمنان، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی.

-       ﻋﻠﻢاﻟﻬﺪی، اﺣﻤﺪ(1382). «اﺳﻼﻣﻲ ﺷﺪن داﻧﺸﮕﺎهها». داﻧﺸﮕﺎه اﺳﻼﻣﻲ، ش 17: 29-21.

-       فراستخواه، مقصود(1389). دانشگاه و آموزش عالی؛ منظرهای جهانی و مسئله‌های ایرانی. تهران، نی.

-       موسوی امیری، سیده طیبه؛ محمدعلی نعمتی و محبوبه خسروی(1394). چالشها و راهکارهای تحقق دانشگاه‌پژوهی در دانشگاه علامه طباطبایی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.

-       نعمتی، محمدعلی(1395). «بهینه‌کاوی تجارب موفق جهانی دانشگاه‌پژوهی و تبیین جایگاه این واحد در دانشگاهها». نوآوری و ارزش‌آفرینی، سال پنجم، ش 9: 16-1.

-       نعمتی، محمدعلی و سیده طیبه موسوی امیری(1394). «تببین مدل علّی چالشهای تحقق دانشگاه‌پژوهی در دانشگاههای تخصصی کشور(موردکاوی: دانشگاه علامه طباطبایی)». نوآوری و ارزش‌آفرینی، سال سوم، ش 7: 32-19.

-       نعمتی، محمدعلی و سیده طیبه موسوی امیری(1396). تدوین سیاستها، اهداف، وظایف و جایگاه سازمانی پیشنهادی واحد دانشگاه‌پژوهی در دانشگاه علامه طباطبایی. طرح پژوهشی. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.

-       نعمتی، محمدعلی، سیده طیبه موسوی امیری و محبوبه خسروی(1393). «دانشگاه‌پژوهی؛ رهیافتی نو در راستای توسعه ارتباط دانشگاه و صنعت». ارتباط صنعت و دانشگاه، جمعیت پیشبرد ارتباط صنعت و دانشگاه، سال هفتم، ش 26-25: 14-1.

-       نورشاهی، نسرین(1384). مقایسۀ تجربیات دانشگاه‌پژوهی در دانشگاههای ایران و آمریکا. تهران: مؤسسۀ آموزش عالی، پنجاه و دومین نشست رؤسای دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی، پژوهش و فنّاوری.

-       Alamolhoda, A. (2003). "Islamicization of Universities". Journal of Islamic University, 17: 21-29.

-       Altbach, P.G. & D.H. Kelly (1985). Higher Education in International Perspective: A Survey and Bibliography. Mansell Publishing Limited, 950 University Avenue, Bronx, NY 10452.., London: Mansell.

-       Borden, V.M.; A. Calderon, N. Fourie, B. Lepori & A. Bonaccorsi (2013). "Challenges in Developing Data Collection Systems in a Rapidly Evolving Higher Education Environment". New Directions for Institutional Research, 157: 39-58.

-       Calderon, A. & C. Mathies (2013). "Institutional Research in the Future: Challenges within Higher Education and the Need for Excellence in Professional Practice". New Directions for Institutional Research, No. 157: 77-90.

-       Calderon, A. (2011). Challenges and Paradigms for Institutional Research in a Globalised Higher Education System. Keynote Address, Fourth Conference of U.K. and Ireland Institutional Research. London, England.

-       Chambers, S. & L.G. Mary (2007). Application: Using Advanced Tools, Techniques and Methodologies, Activities, Vol. 12.

-       Cowley, W.H. (1959). Two and a Half Centuries of Institutional Research. A Hand Book. In College Self Study, Chapter I, P. 1-1.

-       Delaney, A.M. (2009). "Institutional Researchers’ Expanding Roles: Policy, Planning, Program Evaluation, Assessment, and New Research Methodologies". New Directions for Institutional Research, 143: 29-41.

-       Dressel, P.L. (1971). Institutional Research in the Universities. A Hand Book. San Francisco: Jossey-Bass.

-       Ewell, P.T. (1989). "Information for Decision: What’s the Use?". New Directions for Institutional Research, 64: 7-19.

-       Ferasatkhah, Maghsood (2010). University and Higher Education; Global Perspectives and Issues of Iran. Tehran: Nye Publishing.

-       Fincher, C. (1978). "Institutional Research as Organizational Intelligence". Research in Higher Education, 8 (2): 189-192.

-       Lange, L.; F.M. Saavedra & J. Romano (2013). "Institutional Research in Emerging Countries of Southern Africa, Latin America, and the Middle East and North Africa: Global Frameworks and Local Practices". New Directions for Institutional Research, No 157: 23-38.

-       Mousavi Amiri, T.; M.A. Nemati & M. Khosravi (2015). Challenges and Solutions for the Realization of Institutional Research at Allameh Tabatabaei University. Master's Thesis. Tehran: Allameh Tabatabaei University.

-       Nemati, M.A. & T. Mousavi Amiri (2015). "The Model of the Challenges of Institutional Research Realization in Specialized Universities (Case Study: Allameh Tabatabaei University)". Journal of Innovation and Value Creation, Third Year, Issue 7: 19-32.

-       Nemati, M.A. & T. Mousavi Amiri (2017). Formulation of the Proposed Policies, Goals, Tasks and Position of the Office Institutional Research at Allameh Tabatabaei University. Research Project. Tehran: Allameh Tabatabaei University.

-       Nemati, M.A. (2016). "Optimizing the Success of World-Class Institutional Research and Explaining the Status of this Unit in Universities". Journal of Innovation and Value Creation, Year 5, N. 9: 1-16.

-       Nemati, M.A.; T. Mousavi Amiri & M. Khosravi (2014). "Institutional Research; A New Approach to the Development of the Relationship between University and Industry". Quarterly Journal of Promotion of Industry Relations and University of Urban Planning, Association of Industry and Education, Seventh Years, Issue 25-26: 1-14.

-       Nurshahi, N. (2005). Comparing the Experiences of Institutional Research in the Universities of Iran and the United States, the Institute of Higher Education. The Fifty-Second Meeting of Heads of Universities and Institutes of Higher Education, Research and Technology.

-       Peterson, M.W. (1999). The Role of Institutional Research; from Improvement to Redesign. New Directions for IR, No.104, P.83-103, US: Jossey-Bass Publishers.

-       Saupe, J.L. (1990). The Functions of Institutional Research, (2nd ed.) Tallahassee, FL: Association for Institutional Research.

-       Saupe, Joe L. & James R. Montgomery (1970). The Nature and Role of Institutional Research, Memo to a College or University. Berkeley, California: Association for Institutional Research.

-       Taylor, B.J.; K.L. Webber & G.J. Jacobs (2013). "Institutional Research in Light of Internationalization, Growth, and Competition". New Directions for Institutional Research, 157: 5-22.

-       Taylor, J.; M. Hanlon & M. Yorke (2014). "The Evolution and Practice of Institutional Research". New Directions for Institutional Research, No: 157: 59-75.

-       Terenzini, P. (2008). On the Nature of Institutional Research and Knowledge and Skills it Requires. New Directions for IR, NO.104, P.21-29, US: Jossey-Bass Publishers.

-       Volkwein, J. Fredericks (1999). "The Four Face of Institutional Research". New Directions for Institutional Research, No. 104, Jossey-Bass.

-       Volkwein, J. Fredericks (2008). “The Foundations and Evolution of Institutional Research”. No. 141, Jossey-Bass.

-       Walleri, R.D. (2003). "The Role of Institutional Research in the Comprehensive Community College". Journal of Applied Research in the Community College, V11, N. 1: 49-56.

-       Webber, Karen L. & Angel J. Calderon (2015). Institutional Research and Planning in Higher Education: Global Contexts and Themes. New York, NY: Rutledge. P. 247.

-       Zare, M.; A.A Amin Bidokhty & M.A. Nemati (2010). Requirements for Institutional Research at Tehran State Universities. Master's Thesis. Semnan University, Faculty of Psychology and Education.

-       Zimmer, B. (1995). "Achieving Quality within Funding Constraints: the Potential Contribution of Institutional Research". Journal of Institutional Research, Vol. 4, No. 1: 74.