شناسایی مؤلفه های شناختی سرمایه اجتماعی از دیدگاه امام خمینی(ره)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی مدیریت رسانه ای، باشگاه پژوهشگران و نخبگان، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

2 کارشناس ارشد مدیریت امور فرهنگی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان(خوراسگان).

3 دکتری فلسفه و حکمت اسلامی، استاد گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان(خوراسگان)، اصفهان، ایران.

4 دکتری مردم‌شناسی اجتماعی، استادیار گروه مدیریت و برنامه‌ریزی فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران.

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفه های سرمایه اجتماعی در بعد شناختی(ذهنی) از دیدگاه حضرت امام خمینی(ره) در کتاب صحیفه نور انجام گرفت. روش: روش پژوهش کیفی، از نوع تحلیل محتوای استقرایی بود. بدین منظور از مجموع کتاب22 جلدی صحیفه امام خمینی(ره)، تعداد 15 جلد انتخاب و  با استفاده از فیش برداری به روش کتابخانه ای از طریق فرایندهای طبقه بندی نظام مند، کدبندی، و تم سازی مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها: نتایج نشان داد که "خدا محوری"، "اسلام محوری"، "اعتماد"، "قانون گرایی" و "خدمت برای خدا و اعتقاد به نظارت الهی"، مهمترین مؤلفه های بعد شناختی(ذهنی) سرمایه اجتماعی در بیانات امام خمینی(ره) بود که در این مقاله بدان پرداخته شده است. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که حضرت امام(ره) همواره مردم و مسؤولان را به خدمت به خلق و توجه به دستورات الهی و سیره پیامبر(ص) و ائمه(ع) سفارش و بر ضرورت افزایش اعتماد و انسجام در پرتو عمل به قوانین تأکید نموده بود.

کلیدواژه‌ها


-       اعتصامی، منصور و حامد فاضلی کبریا(1388). «درآمدی بر مدیریت امام علی(ع) از منظر مؤلفه‌های سرمایۀ اجتماعی». اندیشۀ مدیریت راهبردی، سال سوم، ش 2(پیاپی 6): 128-101.

-       امام خمینی، سید روح الله(1369). صحیفه نور. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).

-       پیریایی، صالحه و مرتضی منادی(۱۳۹۵). «بررسی منابع و پیامدهای سرمایۀ اجتماعی از دیدگاه دبیران دبیرستانهای دخترانه شهر اصفهان». قم: اولین کنفرانس بینالمللی پژوهشهای نوین در حوزۀ علوم تربیتی و روانشناسی و مطالعات اجتماعی ایران. تاریخ مشاهده: 20/01/96، قابل دسترس در: http://www.civilica.com/Paper-ESCONF01-ESCONF01_064.html

-       پیران، پرویز؛ میرطاهر موسوی و ملیحه شیانی( 1385 ) «کارپایه مفهومی و مفهوم سازی سرمایه اجتماعی(با تأکید بر شرایط ایران)»، فصلنامه علمی  پژوهشی رفاه اجتماعی، سال 6، شماره 23:  49-9.

-       توکلی، عبدالله؛ علی پوربهروزان و دانیال محمدیانی(1396). «اعتماد به مثابۀ رکن اصلی سرمایۀ اجتماعی: ارائۀ الگویی مبتنی بر تعالیم اسلامی(مطالعۀ موردی: کتاب شریف میزان‌الحکمه)». مدیریت سرمایۀ اجتماعی، انتشار آنلاین در تاریخ 7/4/1396. تاریخ مشاهده: 27/04/96،  قابل مشاهده در: https://jscm.ut.ac.ir/article_62099.html

-       توکلی، عبدالله؛ عبدالصمد عزیزپور لیندی، الهام رضایی و اشرف میرزایی(1393). «بررسی تأثیر سرمایۀ اجتماعی بر مؤلفه‌های سرمایۀ فکری(مورد مطالعه: اداره کل امور مالیاتی استان قم)». مدیریت سرمایۀ اجتماعی، دورۀ اول، ش 2: 287-265.

-       تونکیس، فران(1387). اعتماد و سرمایۀ اجتماعی. ترجمه محمدتقی دلفروز. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

-       جعفری هرندی، رضا؛ احمدرضا نصر و سیدابراهیم میرشاه جعفری(1387). «تحلیل محتوا، روشی پرکاربرد در مطالعات علوم اجتماعی، رفتاری و انسانی با تأکید بر تحلیل محتوای کتابهای درسی». حوزه و دانشگاه، سال چهاردهم، ش 55: 58-33.

-       جعفری، محمد؛ فتاح شریف‌زاده، وجه‌اله قربانی‌زاده، بهروز رضایی‌منش و ابوالقاسم دلخوش کسمایی(1391). «الگوی سرمایۀ اجتماعی، ابعاد و شاخصهای آن در کلانتری‌های تهران بزرگ». پژوهشهای مدیریت انتظامی‌، سال هفتم، ش 3: 396-370.

-       جمشیدی‌ها، غلامرضا(1383). پیدایش نظریه‌های جامعهشناسی. تهران: دانشگاه تهران.

-       حمیدی‌زاده، علی؛ فریبا شهیدزاده و عرفان موحدی‌فر(1393). «بررسی تأثیر مؤلفه‌های سرمایۀ اجتماعی بر نوآوری سازمانی (مورد مطالعه: اداره‌کل مخابرات شهرستان قم)». مدیریت سرمایۀ اجتماعی، دورۀ اول، ش 2: 223-203.

-       رجایی، سیدعباس؛ احمد پوراحمد و وحید عباسی فلاح(1395). «بررسی رابطۀ سرمایۀ اجتماعی با احساس امنیت اجتماعی(مطالعۀ موردی شهر ورامین)». انجمن جغرافیای ایران، سال چهاردهم، ش 48: 50-31.

-       رحمت‌اللهی، حسین؛ احسان آقامحمد آقایی و مهدی بالوی(1395). «کاهش سرمایۀ اجتماعی، دولت و مشارکت مردم». مدیریت سرمایۀ اجتماعی، دورۀ سوم، ش 3: 461-435.

-       روشه، گی(1389). تغییرات اجتماعی. ترجمه منصور وثوقی. تهران: نی، چ بیست و یکم.

-       رهبر، عباسعلی و فاطمه حیدری(1390). «تأثیر سرمایۀ اجتماعی بر ارتقاء سیاستگذاری».مطالعات روابط بینالملل، دورۀ چهارم، ش 14(پیاپی 15): 253-219.

-       شجاعی باغینی، محمدمهدی(1387). مبانی مفهومی سرمایۀ اجتماعی. تهران:‌ پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

-       صالحی امیری، سیدرضا(1388). مدیریت و سرمایۀ اجتماعی. تهران: مجمع تشخیص مصلحت نظام، پژوهشکده تحقیقات استراتژیک، گروه پژوهشی مطالعات بین‌الملل.

-       عباس‌زاده، محمد؛ محمدباقر علیزاده اقدم و سیدرضا اسلامی بناب(1391). «بررسی رابطۀ بین سرمایۀ اجتماعی و آنومی اجتماعی». مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورۀ اول، ش 1: 172-145.

-       فقیه خلجانی، سید فاطمه(1392). سرمایۀ اجتماعی در اندیشه و عمل امام خمینی(ره). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی و عروج.

-       فقیهی، ابوالفضل و طاهره فیضی(1384). «سرمایۀ اجتماعی در سازمان». پیک نور، سال سوم، ش 3: 21-11.

-       فوکویاما، فرانسیس(‌1379). پایان نظم. ترجمه غلامعباس توسلی. تهران: جامع ایرانیان.

-       گنجی، محمد و مینا هلالی ستوده(1390/الف). «رابطه گونه‌های دینداری و سرمایۀ اجتماعی (رویکردی نظری و تجربی در بین مردم شهرستان کاشان)». جامعهشناسی کاربردی، دورۀ بیست و دوم، ش 2(پیاپی 42): 120-95.

-       گنجی، محمد و مینا هلالی ستوده(1390/ب). شناسایی عوامل مدیریتی مؤثر بر جانشینپروری (مورد مطالعه: سازمانهای فرهنگی استان قم). پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته تحول سازمانی. پردیس فارابی دانشگاه تهران.

-       گیدنز، آنتونی(1380). پیامد‌های مدرنیته. ترجمه محسن ثلاثی. تهران: مرکز.

-       محمودی، سمیرا؛ عبدالرضا رکن‌‌الدین افتخاری، غلامرضا غفاری و مهدی پورطاهری(1394). «تبیین اثرات انواع سرمایه‌های توسعه‌ای بر سرمایۀ اجتماعی(مورد: روستاهای استان خراسان رضوی)». اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال چهارم، ش 14: 190-169.

-       مصطفی‌زاده، معصومه و محمدرضا صادقی(1393). «طراحی مدل توسعۀ سرمایۀ اجتماعی در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی». مدیریت سرمایۀ اجتماعی، دورۀ اول، ش 2: 182-161.

-       موسوی مقدم، سیدمحمد و مروّت محمدی(1395). «بررسی نقش مسجد در افزایش سرمایۀ اجتماعی بر اساس نماگرهای اصلی آن در قرآن و حدیث». مدیریت سرمایۀ اجتماعی، دورۀ سوم، ش 1: 162-139.

-       نظرپور، محمدنقی و مصطفی منتظری مقدم(1389). «سرمایۀ اجتماعی و توسعۀ اقتصادی؛ مطالعه‌ای دربارۀ مشارکت اجتماعی از منظر اسلام». اقتصاد اسلامی‌، سال دهم، ش 37: 87-57.

-       Abbaszadeh, M.; M.B. Alizadeh Eghdam & S.R. Eslami Naab (2012). “"The Relationship between Social Capital and Social Anomie”,Journal of Social Studies and Research in Iran, 1(1), spring 2012: 145-172.

-       Bourdieu, P. (1983). Okonomisches Kapital, Kulturelles Kapital, Soziales Kapital. In Soziale Ungleichheiten (Soziale Welt, Sonderheft 2). R. Kreckel (Eds). Goettingen, Otto Schartz & Co.: 183-198.

-       Coleman, J. S. (1988). “SOCIAL‌ CAPITAL‌ in the Creation of Human Capital”. American Journal of Sociology, 94: 95-120.

-       Earney, S. & A. Martin (2009). “Job rotation at Cardiff University Library Service: A pilot study”. Journal of Librarianship and Information, 41(4): 213-226.

-       Eetesami, M. & H. Faseli Kebrya (2009).“An Overview of Imam Ali's Management from the Point of View of the Components of Social Capital”,Journal of Strategic management, 6(3), Autumn and Winter 2009: 101-128.

-       Ette, A.; B. Heb & L. Sauer (2015). “Tackling Germany’s Demographic Skills Shortage: Permanent Settlement Intentions of the Recent Wave of Labour Migrants from Non-European Countries”. Journal of International Journal of International Migration and Integration, May 2016, 17(2): 429–448.

-       Faghihe Khaljani, S.F. (2013). Social Capital in the Thought and Practice of Imam Khomeini, Tehran: Imam Khomeini Institute, Orouj Pub.

-       Faghihi, A. & T. Feisi (2005). “Social Capital in Organization”,Journal of light Mailer, 3(3), Autumn 2005:11-21. 

-       Foster, K.A; R.J. Smith,  B.A. Bell & T.C. Shaw (2017). “Testing the Importance of Geographic Distance for Social Capital Resources. Urban Affairs Review, June 2017, Article first published online: https://doi.org/10.1177/1078087417714895

-       Fukuyama, F .(1995). Trust: the Social Vitues and the Creation of Prosperity. New York: Free Press, 1995.xv.

-       Fukuyama, F. (1999).The Institute of Public. George Mason University.

-       Fukuyama, F. (2000) The End of Order, G.A Tavassoli, First edition, Tehran: Jamee Iranian pub.

-       GanjiA, M. & M. Helali Sotodeh (2011). “Identification of Management Factors Affecting the Prouri Replacement (Case study: Cultural Organization of Qom)”,Thesis Master of Organizational Transformation, Farabi, Tehran University.

-       GanjiB, M. & M. Helali Sotodeh (2011). “The Relationship of Religion and Social Capital (Theoretical and Experimental in Kashan's People)”,Journal of Journal of Applied Sociology, 22(2), Summer 2011:95-120.

-       Garrec, G. Le. (2015). “Increased longevity and social security reform: questioning the optimality of individual accounts when education matters”. Journal of Population Economics, April 2015, 28(2): 329-352.

-       Geber, S.; H. Scherer & D. Hefner .(2016). “Social capital in media societies: The impact of media use and media structures on social capital”. International Communication Gazette, June 2016, 78 (6): 493-513: Article published online: https://doi.org/10.1177/1748048516640211.

-       Giddens, A. (2001) Consequences of Modernity, translation M. Thalathi, Tehran: Markaz Pub.

-       Habibov, N. & E. Afandi (2015). “Pre- and Post-crisis Life-Satisfaction and Social Trust in Transitional Countries: An Initial Assessment”. Social Indicators Research, April 2015, 121( 2): 503-524.

-       Hamidizadeh, A.; F. Shahidzadeh & A. Movahedifar (2014). “The Effect of Social Capital on Organizational Innovation (Case study: Telecom General Administration City of Qom)”,Journal of Social capital management, 2(1), Winter2014: 203-223.

-       Hanifan, L.J. (1916). “The rural school community center”. Annals of the American Academy of Political and Social Science, 67, New Possibilities in Education (Sep, 1916):130-138.

-       Imam Khomeini, S.R. (1990). Sahifa Noor. Tehran: The Setting and Publishing Institute of Imam Khomeini works.

-       Jafari Harandi, R.; A.R. Nasr & S.A. Mir Shah Jafari (2008).  “Content Analysis, A Method Widely Used in Social Science Studies in Social Sciences, Humanities & Behavioral, With Emphasis on the Analysis of the Content of the lesson Book”,Seminary & University  Journal, 55(14), summer 2008: 33-58.

-       Jafari, M.; F. Sharif Zadeh, V. Ghorbani, B. Rezaei Manesh & A. Delkhosh Kasmaei (2012).“The Pattern of Social Capital, Dimensions and Indicators in Police Station of Tehran”,Journal of Police Management Studies Quarterly, 3(7), Autumn 2012: 370-396.

-       Jamshidiha, GH.R. (2004). The Genesis of Sociological Theory, Tehran: University of Tehran Pub.

-       Johnson, C.A. (2012).“How do public libraries create social capital? An analysis of interactions between library staff and patrons. Library and Information Science Research, 34 (1): 52-62.

-       Kitchen, P. (2012). “Measuring Social Capital in Hamilton,Ontario”. September 2012, 108(2): 215–238.

-       Kovalcikova, I. & M.Lacny (2016). “The case of trust-research on social capital in 4 countries. Studies of Transition States and Societies, 8(3): 78-96

-       Mahmoudi, S.; A.R. Rokaldin Eftekhari, G.R. Ghafari & M. PourTaheri (2015). “Explanation of the Effects of Types of Capital Development on the Social Capital (Case Study: The Villages of Khorasan Razavi)”,Journal of Economics and Rural Development, 14(4): 169-190.

-       Mintchev, N. & H.L. Moore (2016). “Community and prosperity beyond social capital: The case of Newham, East London”. Critical Social Policy, December 2016, Article published online: https://doi.org/10.1177/0261018316683461.

-       Mostafa Zadeh, M. & M.R. Sadeghi (2014). “The Design of the Model of Social Capital Development in Universities”, Journal of Social Capital Management, 2(1), Winter 2014: 161-182.

-       Mousavi Moghadam, S.M. & M. Mohammadi (2016). “A Study on the Role of the Mosque in the Increase of Social Capital Based on the Qur'an and Hadith”, Journal of Social Capital Management, 3(1), Spring 2016:139-162.

-       Nazar Pour, S.M. & M. Montaseri Moghadam (2010). “Social Capital and Economic Development”, Journal of  Islamic Economy, 37(10), Spring 2010: 57-87.

-       Onyx, J. & P.Bullen (2000). “Measuring social capital in five communities”. The Journal of Applied Behavioural Science, 36(1): 23-42.

-       Piran, P.; M.T. Mousavi & M. Shiani (2006). “The Concept of Social Capital (Whith Emphasis on Iran's Conditions)”,Journal of Social Welfare, 23(6): 9-49.

-       Piriaei, S. & M. Monadi (2016). “Study of the Sources and Consequences of Social Capital from Point of View Teachers of high schools girls in Isfahan”,The First International Conference on new Research in the Educational Sciences, Psychology and social studies, Iran, Qom, Article first published online: http://www.civilica.com/Paper-ESCONF01-ESCONF01_064.html

-       Putnam, R. (1993). Making Democracy Work: Civic Traditions in Modern Italy. Princeton: Princeton University Press.

-       Putnam, R. (2001). Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. New York: Touchstone Books by Simon & Schuste.

-       Rahbar, A.A. & F. Heidari (2011). “The Effect of Social Capital on the Importance of Promotion”,Journal of  International Relations Studies, 14(4), Spring 2011: 219-253.

-       Rahmatollahi, H.; E. Agha Mohammad Aghaei & M. BalVi (2016), “The Reduction of Social Capital, the Government and the people's participation”, Journal of Social Capital Managemen, 3(3), Autumn 2016: 435-461.

-       Rajaei, S.A.; A. Pour Ahmad & V. Abbasi (2016). “"The Relationship Between Social Capital with Social Security(case study: City of Varamin)”,Journal of Geographical Society of Iran , 48(14), spring 2016: 31-50.

-       Roche, G. (2010) Social Changes, Translation M. Vosoughi, Edition 21, Tehran: Ney Pub.

-       Salehi Amiri, S.R. (2009). Management and Social Capital, Strategic research institute, Department of international studies.

-       Shojaee Baghini, M.M. (2008). Conceptual Foundations of Social Capital, Tehran: Social and cultural studies Institute.

-       Tavakoli, A.; A. Pourbehrvarsan & D. Mohammadiani (2017). “Trust, The Main Pillar of Social Capital: Resentation Templates are based on Islamic Teachings (Case Study: Book of Mizanoal Hekmah)”, Journal of Social Capital Management, 28 June 2017, Article first published online: https://jscm.ut.ac.ir/article_62099.html.

-       Tavakoli, A.; A.S. Azizpour Lindi, E. Rezaei & A. Mirzaei (2014). “The Effect of Social Capital on the component of intellectual capita (Case Study: Tax Administration of Qom Province)”,Journal of Social capital management, 2(3), Winter 2014: 265-287.

-       Tonkiss, F. (2008).  “Trust and Social Capital”, Translate M.TG. Delfrose, Tehran: Social and Cultural Studies Institute Pub.

-       Yang, J.; T.G. Brashear Alejandro & J.S. Boles (2011).“The role of social capital and knowledge transfer in selling center performance”. Journal of Business & Industrial Marketing, 26(3):152-161.