مسجد و نماز جماعت، استعاره‌ای از سازمان از دیدگاه اسلام؛: تفسیرها و برداشتهای مدیریتی و سازمانی از مسجد و نماز جماعت در مورد دانشگاه اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری مدیریت دولتی. استادیار گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

هدف: هدف از انجام این مقاله، بررسی جوانب مختلف مسجد و نماز جماعت و استنباط برداشتهای مدیریتی و سازمانی در خصوص دانشگاه اسلامی بود. روش: برای دستیابی به هدف، ابتدا سعی شد با رجوع به منابع مختلف اسلامی، با احکام و مسائل مربوط به مسجد و نماز جماعت آشنا شویم و سپس با دیدگاه جامع شکل‌گرفته، ابعاد دانشگاه اسلامی تبیین شود. یافته‌ها: با توجه به تعالیم اسلامی و احکام مطرح شده راجع به مسجد، ابعاد و کارکردها و مدل مطلوب دانشگاه اسلامی بیان شد. ویژگی‌ها و ابعاد وجودی امام جماعت و معیارهای انتخاب امام جماعت، مبنای مناسبی برای تعیین ملاکهای انتخاب افراد در دانشگاه اسلامی است. ایجاد رضایت در نیروی انسانی در مسجد و دانشگاه اسلامی برای اثربخشی و دستیابی به اهداف ضروری به نظر می‌رسد. احکام مسجد و نماز جماعت می‌تواند در ادارۀ امور و چگونگی انجام فعالیتها و فرایندها دانشگاه اسلامی راهگشا باشد. نتیجه‌گیری: تجزیه و تحلیل تطبیقی نماز جماعت، مسجد و دانشگاه اسلامی، ما را در شناخت ابعاد دانشگاه اسلامی و دستیابی به مدل مطلوب یاری می‌دهد. برداشتهای مدیریتی و سازمانی از احکام مسجد و نماز جماعت، اصول کاربردی دقیقی را به دست می‌دهد که می‌توانند روند توسعه و تعالی را در دانشگاه اسلامی تسهیل کنند و تسریع بخشند.

کلیدواژه‌ها


-       الوانی، مهدی(1379). مدیریت عمومی. تهران: نی.

-       الوانی، سیدمهدی و محمدحسین رحمتی(1386). «شناخت سازمان با رویکرد استعاره‌ای: سازمان به مثابۀ کانون طیفهای متقاطع». روش‌شناسی علوم انسانی. سال سیزدهم، ش 53.

-       الهامی‌نیا، علی‌اصغر(1389). «نماز و مدیریت بر خویش». حصون، ش 24.

-       امام خمینی، سید روح‌الله(1377). رسالۀ توضیح المسائل. قم: قدر ولایت، چ پنجم.

-       حسینی شاه‌ترابی، سید مرتضی(1391). «احیای کارکردهای مسجد». ماهنامه مسجد. ش 163.

-       عابدی جعفری، حسن؛ محمدصابر جعفری، نسیبه‌سادات شبیری، منا فخریان نجفی‌کاشانی، راحیل شمس و نگار عرب(1388). «طراحی مدل مطلوب کارکرد و مدیریت مساجد به عنوان یک سازمان داوطلبانۀ مذهبی». مجله دانشکده علوم انسانی، سال چهاردهم. ش 60.

-       عباسی، رسول؛ غلامرضا طالقانی، حسن عابدی جعفری و ابوالحسن فقیهی(1393/الف). «تدوین الگوی اقدامات اثربخش در مساجد». مطالعات مدیریت(بهبود و تحول)، سال بیست و سوم، ش 75.

-       عباسی، رسول؛ حسن عابدی جعفری، غلامرضا طالقانی و ابوالحسن فقیهی(1393/ب). «تدوین الگوی کیفیت خدمات در مدیریت مسجد». مدیریت اسلامی، سال بیست و دوم، ش 2.

-       عبداللهی، علی(1391). «مسجد نمونه؛ تجزیه و تحلیل سیستمی فرایند پرورش منابع انسانی». ماهنامه مسجد، ش 163.

-       فجری، محمدمهدی(1388). «ویژگی‌های امام جماعت موّفق». مبلّغان، ش 118.

-       قرائتی، محسن(1390). پرتوی از اسرار نماز. تهران: مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن.

-       کاشانی‌زاده، امیر مسلم(1391). «آسیب‌شناسی عملکرد امام جماعت از منظر نخبگان حوزوی و دانشگاهی». ماهنامه مسجد، ش 162.

-       مصدق، هادی؛ محمدحسین سیّاح طاهری و جواد پورکریمی(1393). «دانشگاه اسلامی: مروری بر فعالیتها و ارائۀ الگویی برای تحقق». سومین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت. اردیبهشت و خرداد.

-       منطقی، محسن و سید محمدرضا میرصانع(1394). «تبیین نظری نقش اقامۀ نماز در ارتقای رفتار کارکنان در سطح سازمان». اسلام و پژوهشهای مدیریتی، ش 11.

-       Abbasi, R.; H. Abedi Jaafari, G. Taleghani & A. Faghihi (2014). “Modeling the Quality of Services in Mosque Management”. Islamic Management, Vol. 22, No. 2.

-       Abbasi, R.; G. Taleghani, H. Abedi Jaafari & A. Faghihi (2014). “Formulating a Model of Effective Practices in Mosques”. Management Studies, Vol. 23, No. 75.

-       Abdollahi, A. (2012). “Sample Mosque; Systematic Analysis of the Process of Training Human Resources”. Masjed, No. 163.

-       Abedi Jaafari, H.; M.S. Jaafari, N.S. Shobeiri, M. Fakhrian Najafi Kashani, R. Shams & N. Arab (2009). “Designing an Optimal Model for the Functioning and Management of Mosques as a Voluntary Religious Organization”. Journal of Human Science, Vol. 14, No. 60.

-       Alvani, M. (2000). Public Management. Tehran: Ney.

-       Alvani, M. & M.H. Rahmati (2007). “Organizational Recognition with a Metaphorical Approach Organization as the Focal Point of Intersecting Spectrums”. Methodology of Social Sciences and Humanities Journal, Vol. 13, No. 53.

-       Elhaminia, A.A. (2010). “Prayer and Community Management”. Morabbian, Vol. 10, No. 37.

-       Elhaminia, A.A. (2010). “Prayer and Self-Management”. Hosun, No. 24.

-       Fajri, M.M. (2009). “Features of a Successful Imam of the Congregation”. Moballeghan, No. 118.

-       Hoseini Shah Torabi, S.M. (2012). “Reviving the Functions of the Mosque”. Masjed, No. 163.

-       Imam Khomeini, S.R.A. (1998). Tawzih al-Masail. Qom: Ghadr Velayat.

-               Kashahnizadeh, A.M. (2012). “Pathology of the Function of the Imam of the Congregation from the Perspective of the Seminary and Academic Elites”. Masjid, No. 162.

-       Manteghi, M. & S.M.R. Mirsane (2015). “Theoretical Explanation of the Role of Prayer in Promoting the Behavior of Employees at the Organization Level”. Islam and Management Researches, No. 11.

-       Mosaddegh, H.; M.H. Saiyah Taheri & J. Pourkarimi (2014). “Islamic University: Activities Review and Design for Establishment”. 3th Conference of Islamic-Iranian Model of Progress.

-       Qaraati, M. (2011). The Radiance of the Secrets of Prayer. Tehran: Cultural Center of Lessons from the Qur'an.