بررسی و تحلیل لبۀ تاریک رفتارهای سازمانی از دیدگاه امیرالمؤمنین(ع)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، گرایش مدیریت منابع انسانی؛ دانشگاه علامه طباطبائی

2 دکترای مدیریت و دانشیار گروه مدیریت پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

چکیده

هدف: هدف محقق در این مقاله، بررسی مفهوم لبۀ تاریک رفتار سازمانی از نگاه اسلامی با مطالعۀ مدلها و الگوهای جهانی آن و تأکید بر نامه‌های امیرالمؤمنین علی(ع) بوده است. روش: تحلیل محتوای کیفی. بر اساس پژوهشهای انجام شده، رفتارهای انحرافی به دو دستۀ مثبت و منفی دسته‌بندی می‌شوند. پدیدۀ لبۀ تاریک رفتارسازمانی در دستۀ رفتارهای انحرافی منفی قرار دارد که به دلیل ایجاد هزینه‌های مالی و غیر مالی هنگفت سالیانه برای سازمانها، مورد توجه و بررسی قرار گرفته است. یافته‌ها: در متون دینی به ویژۀ متون اسلامی و نامه‌های نهج‌البلاغه که اغلب خطاب به فرماندهان و مدیران است، این رفتارها به طور مکرر توسط امیرالمؤمنین گوشزد شده است که در مطالعۀ انجام‌شده، 49 کد شناسایی و در دو سطح فردی و سازمانی طبقه‌بندی شد. نتیجه‌گیری: حضرت برای پیشگیری از این رفتارها، راهکارهایی همچون: شفافیت، عدالت سازمانی، عدم ایجاد اصطکاک اجتماعی، جلوگیری از رقابتهای ناسالم، شایسته‌سالاری و ایجاد فرهنگ سازمانی را بیان می‌کنند که برای این رهنمودها به مصداقهایی برگرفته از نامه‌های امیرالمؤمنین اشاره شده است.

کلیدواژه‌ها


-       نهج‌البلاغه. ترجمه و شرح ناصر مکارم شیرازی.

-       امیری، علی‌نقی(1394). الگوی اداره در نهج‌البلاغه. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

-       ایمان، محمدتقی و محمودرضا نوشادی(1390). «تحلیل محتوای کیفی». پژوهش، ش 2: 44-15.

-       سید نقوی، میرعلی؛ کبری رفعتی و زینب خانزاده(1393). مدیریت رفتار سازمانی پیشرفته. تهران: مهکامه، چ سوم.

-       شفیعی، عباس؛ ابوطالب خدمتی و علی آقا پیروز(1391). رفتار سازمانی با رویکرد اسلامی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چ سوم.

-       “nahjol balagheh”. Translated and interpreted by naser makarem shirazi.

-       Ammiri, alinaghi. ( )“ management pattern in nahjol balagheh”. Ghom: seminary and university research school

-        Appelbaum, S.; G. David Iaconi & A. Matousek (2007). “Positive and Negative Deviant Workplace Behaviors: Causes, Impacts, and Solutions”. Corporate Governance, 5(9): 586-598.

-       Bowling, N.A. & M.L. Gruys (2010). “Overlooked Issues in the Conceptualization and Measurement of Counterproductive Work Behavior”. Human Resource Management Review, 20(1): 49-61.

-       Giacalone, R.A. & J. Greenberg (1997). Antisocial Behavior in Organizations. Sage.

-       Greenberg, J. (1986). “Determinants of Perceived Fairness of Performance Evaluations”. Jornal of Applied Psychology, 71(2): 340.

-       Griffin, R.W. & Y.P. Lopez (2005). “Bad Behavior in Organizations: A Review and Typology for Future Research”. Journal of Management, 31(6): 988-1005.

-       Gruys, M.L. & P.R. Sackett (2003). “Investigating the Dimensionality of Counterproductive Work Behavior”. International Journal of Selection and Assessment, 11(1): 30-42

-        Iman , mohammad taghi and m. noshadi.(   ) “The analysis of quality content”. Research, N: 2, P: 15-44.

-       Klotz, A.C. & M.R. Buckley (2013). “A Historical Perspective of Counterproductive Work Behavior Targeting the Organization”. Journal of Management History, 19(1): 114-132.

-       Kumi, E. (2013). “Are Demographic Variables Predictors of Work Deviant Behavior?”. International Journal of Management Sciences, 1(1): 1-10.

-       MacKenzie, C.; T.N. Garavan & R. Carbery (2011). “Understanding and preventing Dysfunctional Behavior in Organizations: Conceptualizing the Contribution of Human Resource Development”. Human Resource Development Review, 10(4): 346-380.

-       Neuman, J.H. & R.A. Baron (1998). “Workplace Violence and Workplace Aggression: Evidence Concerning Specific Forms, Potential Causes, and Preferred Targets”. Journal of Management, 24(3): 391-419.

-       Palaiou, K.; A. Zarola & A. Furnham (2016). “The Dark Side of Personality Predicts Positive and Negative Work Attitudes”. Personality and Individual Differences, 88: 12-16.

-       Robinson, S.L. & R.J. Bennett (1995). “A Typology of Deviant Workplace Behaviors: A Multidimensional Scaling Study”. Academy of Management Journal, 38(2): 555-572.

-       Sackett, P.R. (2002). “The Structure of Counterproductive Work Behaviors: Dimensionality and Relationships with Facets of Job Performance”. International Journal of Selection and Assessment, 10(1‐2): 5-11.

-       Seyyed naghavi and others ( ). “ progressive organizational bahaviour  management”. Tehran : mahkameh.

-       Shafiee , abbas and others. ( )“ organizational bahaviour  with an Islamic approach ”. Ghom: seminary and university research school

-       Spector, P.E.; S. Fox, L.M. Penney, K. Bruursema, A. Goh & S. Kessler (2006). “The Dimensionality of Counterproductivity: Are All Counterproductive Behaviors Created Equal?”. Journal of Vocational Behavior, 68(3): 446-460.

-       Spreitzer, G.M. & S. Sonenshein (2004). “Toward the Construct Definition of Positive Deviance”. American Behavioral Scientist, 47(6): 828-847.

-       Thomas, Jr C. (2014). The Darker Side of Workplace Behavior: A Phenomenological Exploratory Study. Doctoral Dissertation, Creighton University.

-       Weitz, E.; Y. Vardi & O. Setter (2012). “Spirituality and Organizational Misbehavior”. Journal of Management, Spirituality & Religion, 9(3): 255-281.

-       Yıldız, B.; L. Alpkan, B. Sezen & H. Yıldız (2015). “A Proposed Conceptual Model of Destructive Deviance: The Mediator Role of Moral Disengagement”. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 207: 414-423.